تحليل تصويري آيات تقابلي انفاق (مطالعه موردي آيات 261-274سوره بقره)

بيان تصويري در انتقال مفاهيم قرآني نقش بسيار مؤثري دارد. تصاوير هنري در آيات قرآن ابزاري براي انتقال معاني مورد نظر به ذهن مخاطب است. بررسي و دقت در تصويرگري هنري قرآن و بيان كاركردهاي اين تصاوير راز اعجاز نظام بياني و فكري بافت قرآن را روشن تر مي كند و از نتايج ثمربخش آن تحريك عقل و عواطف انساني در درك و فهم بيشتر آيات الهي است. سيّد قطب و ديگر اديبان معاصر فراتر از دانشمندان قديم رفته و اصطلاح تصوير را جايگزين اصطلاحات پيچيده ي بلاغي كرده و مهمترين عناصر آن را برشمرده اند. در اين راستا اين پژوهش بر آن شد كه با توجه به آراي سيّد قطب، محمدداود و حسين‌جمعه به برخي از مهمترين عناصر تصويرپردازي، هماهنگي هنري و خيال پردازي حسي در تحليل تصويرهاي تقابلي در آيات انفاق (261-274) سوره ي البقرة بپردازد؛ زيرا اين گونه تقابل ها در تصاوير قرآن و به خصوص در بافت هاي همجوار، به وضوح بيشتر مفاهيم بلند قرآني و القاي سهل تر معاني به ذهن مخاطب مي انجامد. اين پژوهش با روش توصيفي_تحليلي به اين نتايج دست يافته است كه بعضي از اسلوب هاي هنريِ خيال، همچون تجسيم و تشخيص در توصيف انفاق كافران و مؤمنان، مشابه هستند؛ اما برخي مانند كنايه، بيشتر براي هشدار و تهديد كافران به كار رفته است و تقابل تضادي يكي از مهم ترين و پر بسامد ترين روابط معنايي در اين آيات است. افعال حركتي بيشتر از نوع انتقالي است و به كارگيري آن همراه ديگر اساليب نقش آن را در پويايي تصاوير پررنگ تر كرده و در توصيف انفاق كافران بيشتر استفاده شده است.