بررسي كاربردپذيري وب‌سايت‌هاي نشريات تخصصي حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسي بر اساس مدل نيلسن

مقدمه: وب‌سايت‌ها بستري هستند كه از طريق آنها نويسندگان و ناشران، منابع اطلاعاتي علمي و غيرعلمي را به خوانندگان و مشتريان ارائه مي‌دهند. بنابراين در عصر ديجيتال و در دنياي اطلاعات الكترونيكي مكان و نقطه اتصال ميان پديدآورندگان و خوانندگان بيشتر اوقات وب‌سايت‌ها هستند. هدف پژوهش حاضر آن است تا بر اساس اصول ده‌گانه نيلسن وضعيت كاربردپذيري وب‌سايت‌هاي نشريات علمي فارسي‌زبان حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسي را كه در نتايج رتبه‌بندي سال 1400 درجه الف را كسب نموده‌اند، موردبررسي و ارزيابي قرار دهد. روش‌شناسي: مطالعه حاضر كيفي و از نوع كاربردي است كه با استفاده از روش ارزيابي مكاشفه‌اي، انجام شد. ابزار گردآوري داده‌ها سياهه‌وارسي محقق‌ساخته‌اي بود كه مطابق با اصول ده‌گانه نيلسن، تهيه شد. جهت انجام ارزيابي از چهار نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسي كه در اين زمينه تجربه و دانش لازم را دارا بودند، استفاده شد. يافته‌ها: يافته‌ها نشان داد در مؤلفه‌هاي «تطبيق بين وب‌سايت و جهان واقعي» (ميانگين بالاتر از 4)، «ثبات و يك‌دستي»(ميانگين حدود 4)، «جنبه‌هاي زيباشناختي و طراحي كمينه» (ميانگين بالاتر از 66/3) وضعيت اين وب‌سايت‌ها مطلوب، در مؤلفه‌هاي «رؤيت‌پذيري وب‌سايت» (اعداد بين 3 تا 66/3)، «وضعيت كنترل پايگاه توسط كاربر و آزادي عمل وي» (اعداد ميانگين در محدوده ميان 33/2 تا 66/3)، «وضعيت شناسايي و بازيابي اطلاعات» و «قابليت انعطاف و كارايي» (همه اعداد ميانگين بالاتر از 50/2) وضعيت اين وب‌سايت‌ها به‌نسبت مطلوب و در مؤلفه‌هاي «وضعيت جلوگيري از خطا/ اصلاح خطا» (اعداد ميانگين پايين‌تر از 2) و «امكانات كمك و راهنمايي» (اعداد ميانگين پايين‌تر از 33/2) وضعيت اين وب‌سايت‌ها نامطلوب، است. درباره شدت مشكلات نيز يافته‌ها بيانگر آن است كه در اغلب مؤلفه‌ها و در ميان همه وب‌سايت‌ها، ميزان شدت مشكل جزئي گزارش شده است. به‌عبارت‌ديگر، تمام اعداد در حدود 5/2 و كمتر از آن است و ازاين‌روي شدت مشكلات حداكثر در حد مشكلي جزئي ارزيابي شده است. در اين ميان شدت مشكلات در مؤلفه «قابليت انعطاف و كارايي» در وب‌سايت نشريه كتابداري و اطلاع‌رساني به‌عنوان مشكل اساسي ارزيابي شده است. نتيجه‌گيري: ميزان كاربردپذيري تمام وب‌سايت‌هاي موردبررسي در پژوهش حاضر بسيار نزديك به هم و به‌نسبت مطلوب ارزيابي شدند؛ به‌طوري‌كه يافته‌ها نشان داد به‌لحاظ رعايت مؤلفه‌هاي ده‌گانه نيلسن در اين وب‌سايت‌ها تفاوت‌ها بسيار اندك و نامحسوس است و همه آنها كم‌و‌بيش در يك رتبه قرار مي‌گيرند. به نظر مي‌رسد بسياري از اين وب‌سايت‌ها از پلت‌فرمي مشترك و مشابه استفاده مي‌كنند و به اين سبب تفاوت‌هاي مشاهده‌‍شده بسيار اندك بود. پيشنهاد مي‌شود تدابير دقيقي براي افزودن امكانات كمك و راهنمايي در قسمت‌هاي مختلف وب‌سايت‌ها جهت جلوگيري از امكان وقوع خطا صورت پذيرد.