تعيين موقعيت پنجره‌هاي بازخوردي بيوژئومورفيك در حاشيه رودخانه طالقان

اهداف: پوشش گياهان حاشيه اي رودخانه، علاوه بر تلاش براي ايجاد يك زيستگاه پايدار بر ويژگي لندفرم هاي مرتبط نيز تاثيرگذار هستند و مي توانند سبب پايداري لندفرم رودخانه اي شوند. در اين مطالعه، وسعت فضايي پنجره هاي بازخوردي بيوژئومورفيك در رودخانه طالقان در دوره ۱۴۰۰-۱۳۷۰ مورد بررسي قرار گرفت. روش‌شناسي: در اين پژوهش ميداني از ۴ دوره تصاوير ماهواره اي و عكس هاي هوايي مربوط به سال هاي ۱۳۷۰، ۱۳۸۰، ۱۳۸۵ و ۱۴۰۰ استفاده شد. پس از تصحيح هندسي تصاوير، رودخانه بر اساس روش سيستم واحدهاي ژئومورفيك رودخانه‌اي بازه بندي شد و موقعيت كلني هاي گياهي با مساحت تقريبا پايدر در هر يك از بازه ها تعيين شد. سپس، ويژگي هاي اين پنجره ها شامل فرآيند اكولوژيك (تراكم و قطر ساقه، ارتفاع پوشش گياهي و پوشش كف)، مورفومتريك (سطح آسيب) و بيوژئومورفيك (وقوع لندفرم هاي انباشتي بيوژئومورفيك) طي بازديد ميداني بررسي شد. داده ها با استفاده از آزمون آماري مجذور كاي و تهيه مدل مفهومي تجزيه و تحليل شد. يافته‌ها: ۸۲ پنجره بازخوردي بيوژئومورفيك نسبتاً پايدار در حاشيه رودخانه طالقان تشخيص داده شد كه در ۷/۷۰% از آنها لندفرم هاي انباشتي بيوژئومورفيك مشاهده شد. فرصت هاي مناسب براي توسعه كلني هاي گياهي در بالادست رودخانه، به ‌خصوص در بازه هاي ۱ تا ۳ مشاهده شد. به سمت پايين دست رودخانه در بازه هاي ۴ و ۵ به دليل افزايش مداخلات انساني و به‌خصوص كاناليزه سازي رودخانه، احتمال بسيار كمتري براي توسعه زيستگاه هاي گياهي و تاثير بر ثبات لندفرم رودخانه وجود داشت. ارتباط مستقيمي بين استقرار لندفرم‌هاي انباشتي بيوژئومورفيك با قطر و ارتفاع ساقه و تراكم پوشش گياهي وجود داشت. نتيجه‌گيري: در مديريت رودخانه طالقان، بايد به احياي اكوسيستم هاي حاشيه اي با كاهش سطح مداخلات انساني و ايجاد زمينه مساعد براي توسعه پنجره هاي بازخوردي بيوژئومورفيك توجه نمود. استقرار پايدار پنجره بازخوردي بيوژئومورفيك به معناي استقرار پايدار زيستگاه هاي گياهي حاوي گياهان مهندس است كه منجر به حفظ و توسعه زيستگاه و نيز ثبات لندفرم مي شود.