مطالعه‌ي كتاب‌سنجي روندهاي جهاني انتشارات حوزه‌ي پزشكي اجتماعي در پايگاه وب‌آوساينس از 2002 تا 2021

زمينه و هدف: تحليل‌هاي كتاب‌سنجي با توصيف وضعيت انتشارات و شناسايي موجوديت‌هاي كليدي و موضوعات نوظهور، نقش مهمي در ارزيابي پژوهش‌ها دارند. هدف پژوهش حاضر مطالعه‌ي روندهاي جهاني شبكه‌هاي همكاري علمي پژوهشگران، سازمان‌ها و كشورها و هم‌رخدادي واژگان حوزه‌ي پزشكي اجتماعي در پايگاه استنادي وب‌آوساينس است. روش بررسي: روش پژوهش توصيفي از نوع كتاب‌سنجي است. نمونه شامل ۸.۴۹۴ مدرك علمي حوزه‌ي پزشكي اجتماعي از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱ در پايگاه وب‌آوساينس است. ترسيم شبكه همكاري علمي پژوهشگران، سازمان‌ها و كشورها و همچنين تحليل شبكه هم‌رخدادي واژگان در حوزه كتاب‌سنجي با استفاده از نرم‌افزار علم‌سنجي VOSviewer انجام شد. يافته‌ها: يافته‌هاي توصيفي داده‌ها نشان داد كه روند انتشار مدارك حوزه‌ي پزشكي اجتماعي در بازه زماني مورد نظر افزايشي است و مقاله‌هاي پژوهشي بيشترين فراواني مدارك و مقاله‌هاي مروري بيشترين استناد دريافتي را داشتند. ايالات‌متحدآمريكا بيشترين مدارك منتشر شده در اين حوزه را داشت و اكثر نويسندگان و سازمان‌ها و همچنين بازيگران مهم خوشه‌هاي شبكه همكاري علمي آن‌ها نيز از اين كشور بودند. مدارك دو كشور كانادا و استراليا بيشترين استناد به‌ازاي هر مدرك را داشتند و پنج كشور آفريقاي جنوبي، پرتقال، پاكستان، هند و ايران بازيگران نوظهور اين حوزه بودند. شبكه‌ي هم‌رخدادي واژگان حوزه‌ي پزشكي اجتماعي در ۳ خوشه به«تحقيقات پزشكي اجتماعي پيشگيرانه»، «تعيين‌كننده‌هاي اجتماعي سلامت» و «سبك زندگي سالم، تغذيه و فعاليت فيزيكي» اختصاص داشت. از نظر وقوع زماني پنج كليدواژه‌ي سلامت عمومي، سلامت روان، پزشكي اجتماعي، فراتحليل و همه‌گيرشناسي، موضوعات نوظهور حوزه‌ي پزشكي اجتماعي بودند. نتيجه‌گيري: درك تأثير مطالعات حوزه‌ي غيرباليني پزشكي اجتماعي در زندگي مردم موجب افزايش تحقيقات اين حوزه شده است. علاوه بر نقش رايج كشورهاي توسعه‌يافته، برخي از كشورهاي در حال توسعه نيز به‌عنوان بازيگران جديد در پي توسعه‌ي زيرساخت‌هاي خود در حوزه‌ي پزشكي اجتماعي هستند. شبكه مفهومي حوزه‌ي پزشكي اجتماعي شامل سه حيطه‌ي «شناسايي و مديريت عواملي ايجاد بيماري‌ها»، «مطالعه‌ي عوامل اجتماعي، اقتصادي و محيطي سلامت» و «ترويج رفتارهاي سالم و سبك زندگي» است.