بررسي تطبيقي ساختار شناخت در فلسفۀ دكارت و جان ديويي

دكارت در ساختارِ شناختي خود قصد دارد تا بر مبناي رياضيات، روشي مؤثر از جنس يقين را براي تحقيق و پژوهش ساماندهي نمايد. ازنظر او رياضيات، مجموعه‌اي از حقايق ضروري و فراگير است كه مابين حالات مختلف ذهن، نظم و ارتباط ايجاد مي‌كند. طبق معرفت‌شناسي دكارت، انسان تبديل به محقق و كاشفي شده است كه بايد به كشف خودش بپردازد. ازنظر دكارت شناختِ يقيني امكانپذير است. در سبك ‌شناختي ساختارگرايانۀ او، عمل تابع صورت است درحالي‌كه سبك شناخت ديويي عملكردگرايي است كه در آن صورت تابع عمل و رفتار است. ديويي با بررسي پيامدهاي نگاه دارويني به جهان ديدگاه دكارت را نقد نموده و بيان مي‌كند كه شناخت درگرو تجربۀ انسان است و پرسشي كه از امكان شناخت و معرفت آدمي مي‌شود اساساً نادرست بوده است. ديويي در رويكرد پراگماتيستي خود با نگاهي دوباره به امر مطلق، نامشروط و يقيني، آن را تنها به‌عنوان ابزاري پذيرفته كه در صورت داشتن نتايج موفقيت بار به كار بسته مي‌شود. شناخت، سازمان‌دهي ذهني از حقيقتي ابدي و مطلق نيست، بلكه فناوري، روش و تكنيك است و بايستي ابزاري براي اصلاحات اجتماعي، تنظيم و بهبود رفتار انسان و جامعه باشد.