تأثير عقل‌گرايي اعتدالي غزالي بر سير فلسفه و پيدايش آن در ملاصدرا

يكي از مسائل بنيادين در سير تعالي انسان، كسب معرفت است. معرفت انسان، هر چه متعالي‌تر باشد مي‌تواند نفس را به كمال ويژه‌اش نزديك‌تر كند. همين امر مهم و اساسي انديشمندان متعددي را به فكر واداشته است. به‌طوريكه در طول تاريخ متفكران شيوه‌هاي مختلفي را در اين رابطه ارائه كرده‌اند. تفاوت اساسي اين شيوه‌ها ميزان بهره‌مندي از عقل يا ايمان (وحي) است. در نتيجه برخي از اين شيوه‌ها اساس عقلي و برخي اساس ايماني- وحياني دارند. از جمله اثرگذارترين افراد در سير اين امر، امام محمد غزالي است. هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي تأثير شيوه معرفتي غزالي بر سير فلسفه به روش تحليلي-توصيفي است. اين تحقيق در پي يافتن پاسخ اين سؤالات است كه بيانات غزالي بر كدام شيوه معرفتي استوار است؟ شيوه ايشان چه تأثيراتي را بر سير فلسفه به ويژه تفكرات ملاصدرا داشته است؟ برخورد غزالي با فلاسفه برداشت‌هاي متفاوتي را به همراه داشته است. به طوري كه حتي برخي ايشان را فردي عقل ستيز مي‌دانند. اما موضع دقيق ايشان جاي بررسي جامع‌تر و واضح‌تري دارد. در حقيقت غزالي با بياناتش شيوه جديد عقل‌گرايي اعتدالي را در ميان انديشمندان استوار كرد. اين تأثير را مي‌توان در سير عقل‌گرايي فلسفه و ظهور آن را به ويژه در ملاصدرا مي‌توان يافت. به نحوي كه ملاصدرا هم نظر با غزالي، عقل فلسفي را از ارائه نظر در همه زمينه‌ها قاصر دانسته و بهره‌مندي از وحي در كنار عقل را مطمئن‌ترين شيوه معرفتي مي‌داند.