بررسي معرفت‌بخشي خبر متواتر

معرفت بخشي خبر متواتر از مباحثي است كه بيش از آنكه در دانش علوم حديث به آن پرداخته شود، در منطق و به ميزان كمتر در اصول فقه بدان پرداخته شده است. بن مايه هاي مطالعه معرفت شناختي خبر متواتر نشان مي دهد معرفتي كه عرف آن را پذيرا باشد، براي تحقق معرفت بخشي متواتر از راه كثرت مُخبران و عدم امكان عادي تباني بر دروغ، كافي است. تقسيم دوگانه تواتر به لفظي و معنوي و زير مجموعه آن با نگاه به نوع معرفت دلالت آن در قالب تطابقي و تضمّني و التزامي محدوده معرفت شناختي حاصل از خبر متواتر را توسعه خواهد داد. اين نوشتار تلاش دارد با روش توصيفي- تحليلي عدم دستيابي به يقين از راه تواتر را چنان كه فخر رازي ادّعا نموده به چالش كشد و اثبات كند براي مخبرانِ خبر متواتر كه از اهالي عرف محسوب مي شوند، يقين روانشناختي و اطمينان مفيد و كافي خواهد بود. بديهي يا نظري بودن علم حاصل از تواتر مهم نيست؛ زيرا با توجه به نظريه احتمالات شهيد صدر يا تدريجي الوصول بودن علم مذكور در نگرگاه غزّالي، بديهي يا نظري بودن آن علم قابل جمع است. همچنين شبهات مطرح در حسي بودن علم مخبر تواتر از قبيل تغييرپذير بودن محسوسات، با قائل شدن به تفصيل در مسأله قابل پاسخ است.