قلمرو و كاركردهاي سياسي ـ اجتماعي دين در منظومه فكري سيدجمال‌الدين اسدآبادي

ميل و گرايش انسان به دين، مسئله‌اي ذاتي، عميق و ريشه‌دار است. اما باور به قلمرو و كاركردهاي آن از مقولات اختلافي ميان دين‌پژوهان است. آيا دين غير از كاركردهاي فردي، ناظر به حيات سياسي ـ اجتماعي هم داراي كاركرد است؟ در ميان دين‌پژوهان مسلمان، سيدجمال‌الدين اسدآبادي به عنوان يك كنشگر مسلمان و مصلح اجتماعي اهتمام ويژه‌اي به مسئله جامعيت‌ دين و كاركردهاي آن دارد. براساس يافته‌هاي اين تحقيق بحث از جامعيت دين، از منظر سيد از مباحث مهم بوده و در آثار خود مبتني بر باور به جامعيت دين به كاركردهاي فراواني از آن اشاره مي‌كند. پذيرش حضور فعّالِ دين در مناسبات اجتماعي ـ سياسي مربوط به ويژگي اصلي دين‌شناسي سيد است و آن پذيرش عقلانيت اسلامي است كه در پرتو آن باور به ورود و دخالت دين در تمام شئون زندگي بشري مطرح مي‌شود.