تجزيه و تحليل چگونگي ورود ارزش در نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت اقتصادي

نظريه‌هاي توسعه به‌طور معمول ارزش‌خنثي، فني، تحليلي و علمي قلمداد مي‌شوند. در اين مقاله به بررسي چگونگي ورود ارزش در نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت اقتصادي مي‌پردازيم. بنا به فرضيۀ مقاله كه به روش تحليلي بررسي شده، ارزش‌ها در قالب تحليل ارزشي، و ارزش‌داوري وارد نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت شده و موجب تمايز آنها مي‌شوند. تحليل ارزشي عمدتاً حاكي از ارزيابي نقش ارزش‌ها در مسير دستيابي به توسعه و پيشرفت است. در مقابل، ارزش‌داوري حاكي از قضاوت ارزشي نظريه‌پردازان به دو صورت ارزش‌داوري معرفتي و اخلاقي (ارزش‌داوري آرماني و سياستي) است. ارزش‌داوري معرفتي حاكي از جهت‌گيري ارزشي محقق اقتصاد توسعه و پيشرفت در تدوين نظريه است. مهم‌ترين بخش ارزش‌داوري اخلاقي در اقتصاد توسعه و پيشرفت، ارزش‌داوري آرماني شامل تعريف توسعه، تعيين و تعريف اهداف آن، رتبه‌بندي اهداف، تدوين شاخص‌هاي آن و همچنين تعيين استانداردهاي رفتار اقتصادي مطلوب در قالب فروضي همچون عقلانيت اقتصادي است. ارزش‌داوري سياستي نيز حاكي از توصيه به اصلاحات ساختاري و برنامه‌اي براي دستيابي به توسعه و پيشرفت است. هرچند ارزش‌هاي اخلاقي به‌عنوان فرض وارد نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت مي‌شود، در ادامه مورد قضاوت ارزشي قرار گرفته و مبناي توصيۀ ارزشي اقتصاددانان قرار مي‌گيرد. بر اساس چهارچوب تحليلي ارائه‌شده، تمايز ميان نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت اقتصادي را مي‌توان از منظر ارزش‌هاي معرفتي و اخلاقي اثرگذار بر آن در حوزۀ آرمان‌ها، رفتارها، ساختارها و سياست‌ها ارزيابي كرد. تمايزات ارزشي در نظريه‌هاي توسعه و پيشرفت باعث تغيير در اولويت‌هاي پژوهشي، واقع‌نمايي نظريه‌ها، شاخص‌ها، سياست‌هاي و برنامه‌هاي توسعه و پيشرفت خواهد شد.