بررسي تطبيقي مسئله امكان رؤيت خداوند از نگاه «مقيمي دينوري» و «علامه طباطبايي»

يكي از موضوع‌هاي پربحث و چالش‌برانگيز در تاريخ انديشه‌هاي كلامي و عرفاني اسلام، مسئله «رؤيت خداوند» است. مذاهب گوناگون اسلامي در اين‌باره موضع‌هاي متفاوتي دارند؛ حتي گاهي انديشمندانِ يك مذهب نظرگاه‌هاي گوناگوني ابراز كرده‌اند. با نظر به سودمندي مطالعه تطبيقي در تبيين بهتر مسائلِ مورد اختلافِ فريقين، اين پژوهشِ بنيادي با بهره‌گيري از روش متن‌پژوهيِ تطبيقي، با تأكيد بر دو كتاب شرح المسائل الوسائل في الإشارات و الدلائل و تفسير الميزان به بررسي تطبيقي ديدگاه «مقيمي دينوري» و سيدمحمدحسين طباطبايي در اين‌باره پرداخته است. رهيافت پژوهش نشان مي‌دهد: 1. هم«دينوري» هم «طباطبايي» به رؤيت خداوند در آخرت باور دارند؛ گرچه به ‌تصريح علامه، اين رؤيت با چشم دل صورت مي‌گيرد؛ 2. «دينوري» معتقد است فقط پيامبر (ص) با عنايت و تفضل الهي، نه با جُهد و به دليل وحدت وجودي‌اش در اين دنيا خدا را با چشمِ سر ديده است و اين رؤيت براي هيچ‌كسِ ديگري قابل تحقق نيست؛ اما علامه اين رؤيت را نيز شهودي مي‌داند؛ 3. «دينوري» باورمند است با شرايطي مي‌شود خدا را در همين دنيا با چشم سر ديد؛ اما علامه معتقد است به ‌هيچ‌وجه در اين دنيا امكان رؤيت بصري خداوند وجود ندارد.