بررسي نظريه‌‌ي آرايه‌ي ادبي ژان كوئن و تطبيق آن با زبان شعر كلاسيك فارسي

ژان كوئن در مقاله‌ي دشواريابِ نظريه‌ي آرايه‌ي ادبي ‌كوشيده بر مبناي منطق و معناشناسي، آرايه‌هاي مبتني بر تناقض را با ادراكي عميق و به شكلي سامان‌يافته و منسجم تدوين كند. چنين ديدگاه نويني براي بررسي‌هاي شعر فارسي كه شايد به دليل آميختگي با انديشه‌هاي عرفاني و تاثيرپذيري از زبان پر تناقض عرفا سرشار از تعبيرات متناقض‌نماست، مناسبت خاصي دارد. در مقاله‌ي حاضر با تمركز بر هسته‌ي اصلي مطلب و مقايسه‌ي تعاريف و يافتن مثال‌هاي مشابه در صناعات ادبي فارسي، نخست سعي شده اساسي‌ترين افكار كوئن با بياني  آسان‌ و روشن ارائه گردد. در گام بعد  با نگاهي تطبيقي، اين نظريه براي بررسي و تحليل و طبقه‌‌بندي آرايه‌هاي شعر فارسي و مخصوصا شعر حافظ كه در انديشه و زبانِ وي، اصل تناقض نقشي كليدي دارد، به‌كار گرفته شده است. اين كار با گذر از  ساختارهاي واژگاني و نحوي و توجه به  بنيادهاي ژرف‌ساختي آرايه‌ها انجام گرفته است. از طرف ديگر بر اساس انديشه ي كوئن پيرامون درجه‌بندي مقدار تضاد در انواع تناقض، مي‌توان طيفي گسترده از ساخت‌هاي منطقي و زباني را براي توضيح انواع تناقض، تضاد و تقابل  تدوين كرد. يافته‌هاي تحقيق علاوه بر تاييد مناسبت كلي اين ديدگاه براي بررسي شعر فارسي نشان مي‌دهد كه زواياي نامكشوف اين آرايه‌ها با تدوين چنين الگويي بايد بازهم مورد مطالعه‌اي تفصيلي قرار گيرند.