چگونگي مواجهۀ علامه حلي با اخبار آحاد

مكتب متكلمان (بغداد) به‌دليل ازدست‌رفتن اصول و مصنفاتِ نخستين، در گذر زمان كارآمدي خود را از دست داد و اين ناكارآمدي با ظهور موجي از فتاواي شاذ در فقاهت ابن‌ادريس حلي خود را بيشتر نشان داد. از سوي ديگر، فقه شيعه به‌دليل بساطت، مورد طعن مخالفان بود؛ ازاين‌رو به‌تدريج موج خروشان مخالفت با خبر واحد فروكش كرد و نظريهٔ حجيت خبر واحد از سوي علامه حلي مطرح شد. علامه حلي برخلافِ پيشينيان، ادلهٔ گوناگوني را بر حجيت اخبار آحاد اقامه كرد و به‌دنبال طرح‌ريزي نظريهٔ حجيت اخبار آحاد، بحث شرايط راويان نيز موضوعيت پيدا كرد و تقسيم‌بندي دوگانه‌محورِ احاديث، جاي خود را به تنويع رباعي داد. علامه از ميان اين اقسام چهارگانه به‌دليل اشتراط ايمان، موثقات را فاقد حجيت دانست و فقط صحاح و حسان را تلقي به قبول كرد؛ اما از سوي ديگر، راهكار‌هايي ارائه داد تا در عمل خود را به قدماي اصحاب نزديك كند و بر تن روايات غيرصحاح و حسان، لباس صحت بپوشاند و نظريهٔ انجبار مهم‌ترين ابزار براي تحقق اين امر بود.