بررسي تأثير عنصر رواني در تناقض روش استنباطي برخي فقيهان متأخر

از منظر شهيد صدر، خصوصيت بارز دورهٔ جديد دانش اصول -كه وحيد بهبهاني بنيان‌گذار آن است- نقش‌آفريني حالت نفساني در مشيِ فقهيِ فقيهان اين دوره است. وي برخي از فقها چون شيخ انصاري را متأثر از اين ويژگي مي‌داند كه به‌گمان وي، ايشان را به تناقض در ديدگاه‌هاي اصولي و فقهي كشانده است. اين جستار به‌روش توصيفي‌تحليلي ضمن تبيين ديدگاه شهيد صدر، به جمع‌آوري مستنداتي در خلال كلمات فقهايي چون شيخ انصاري پرداخته است. مطابق يافته‌ها، بيان شهيد صدر با اشكالاتي مواجه است؛ ازجمله اينكه ايشان مقصود خود را از وضعيت روان‌شناختي واضح نساخته است؛ ازين‌رو شمول اين عنصر نسبت به نهاد‌هايي نظير احتياط واجب معلوم نيست. اشكال ديگر اينكه به‌نظرمي‌رسد اساساً تناقض و تهافتي در مشيِ فقهي فقهاي مذكور از اين حيث محرز نيست و درنتيجه، تمايزي كه ايشان ميان محقق خوئي و فقهاي پيش از وي ذكر كرده است، وجهي ندارد.