زمان به مثابۀ دالّ مركزي در انديشۀ داريوش شايگان

نوشتار حاضر بر مبناي روش تحقيق توصيفي - تحليلي مي‌كوشد جايگاه زمان را در نظام فكري داريوش شايگان به خصوص ظهور و بروز آن در قلمرو فرهنگ سنتي و مدرن، شعر، نقاشي و رمان مورد ارزيابي قرار دهد. نتايج به دست آمده حاكي از اين است كه او دالّ مركزي يا هستۀ مركزي فرهنگ را زمان مي‌داند. اين هستۀ مركزي در فرهنگ‌هاي سنتي مشرق‌زمين، زمان اسطوره‌اي و در فرهنگ مدرن غرب، زمان خطي است. او با تعلق خاطري عميق كه به زمان اسطوره‌اي و تجليات آن دارد مي كوشد با نقب‌زدن به انديشه‌هاي گوناگون آن را بيابد. از نظر شايگان، هرچند با ظهور مدرنيته در فرهنگ غرب، زمان اسطوره‌اي به محاق رفت و زمان خطي به جاي آن قرار گرفت، اما در پايان قرن بيستم در پي انقلاب الكترونيك، زمان خطي جاي خود را به زمانِ حالي جهاني داد كه قرابت زيادي با زمان اسطوره‌اي دارد. البته كه نبايد از اختلاف هستي‌شناسانه آنها غافل بود. سرانجام، اين سعي و تلاش شايگان او را به سوي رمان سوق مي‌دهد و زمان اسطوره‌اي آغازين را در رمان « در جستجوي زمان از دست رفته» مارسل پروست مي‌يابد.