قيد معماري؛ وجوه و حدود آن. جستاري در تحول نظام مفهومي معماري متاثر از رجوع به قابليت

قابليت مفهومي نوپا در گفتمان معماري است كه ضمن پاسخگويي به چالش هاي مرتبط با مسئله معنا اين امكان را فراهم آورده از منظري نو به اثر معماري بنگريم و مبتني بر انديشه اي نو درباره آن بينديشيم. ماحصل اين تحول، استحاله نظام مفهومي معماري و زايش و برجسته شدن سلسله اي از مفاهيم ديگر است. تبيين اين مفاهيم گام نخست در تضمين كارايي و هوده مفهوم قابليت در مقام نظر و عمل خواهد بود. اين پژوهش با دغدغه بي هوده و ابتر ماندن اين مفهوم، متوجه اقتضائات مفهومي حضور قابليت در گفتمان معماري شده است. بر همين مبنا، ضمن طرح مفهوم قيد به عنوان زوج مفهومي قابليت در تلاش است بستري نظري براي تبيين اين مفهوم بگشايد و به ارائه مدلي نظري براي تدقيق فهم آن بپردازد. رويكرد اين پژوهش كيفي است كه مبتني بر استدلال منطقي و روش توصيفي_ تحليلي محقق شده است. در همين راستا نخست برخي اقتضائات نظري مفهوم قابليت از طريق بسط آن و با تكيه بر مفاهيم كنج و شبكه تعاملي اثر معماري تبيين مي شود و مبتني بر آن وجاهت و اعتبار مفهوم قيد معماري عيان مي گردد. در ادامه وجوه و حدود قيد معماري از طريق ترسيم ساختار مفهومي آن تبيين مي شود. اين ساختار ماهيتي سه وجهي دارد كه با تكيه بر سه مؤلفه مولد، كاركرد و قلمرو قيد چارچوب بندي شده است. ساختار ترسيمي مبتني بر ويژگي هايي طيف گونه همچون همسازي، ماهيت سلسله مراتبي، سختي و حقيقي بودن قيود امكان تمييز گونه هاي مختلف قيد معماري را از يكديگر ممكن مي سازد و بدين طريق فهمي عميق تر از قيد معماري به دست مي دهد.