تحليل ساختاري و سبكي نامه‌ دهم نهج‌البلاغه بر اساس نظريه‌ كنش‌گفتار جان سرل

نوشتار حاضر با هدف درك معاني ضمني و تعيين و دسته‌بندي انواع كنش‌هاي گفتاري به‌كار رفته در نامه‌ دهم نهج‌البلاغه، در كنار ويژگي‌هاي سبكي، ويژگي‏هاي ساختاري آن را بر اساس نظريۀ تحليل گفتمان سرل (1969) مورد تحليل قرار داده است. به اين منظور ابتدا متن نامه براساس نسخۀ صبحي صالح (2004) به پاره‏گفتارهايي تقسيم شد و سپس نوع كنش هر پاره‏گفتار مشخص گشت. يافته‏هاي تحقيق نشان مي‏دهدكه از مجموع 22 كنش گفتاري، كنش اظهاري با تعداد 8 مورد و كنش ترغيبي با تعداد 7 مورد و كنش عاطفي با تعداد 6 مورد به ترتيب بيشترين كنش‏هاي به كار رفته در اين نامه مي‏باشند. در اين نامه 1 مورد كنش اعلامي به‌كار رفته‌است و كنش تعهدي به كار نرفته است. فراواني دو كنش اظهاري و ترغيبي در اين نامه نشانگر اين است كه امام علي (ع) سعي داشت از طريق «هشدار دادن»، «دستور دادن»، و «نصيحت كردن» معاويه را از جنگ باز دارد. در اين نامه هر كنش با سبك و ساختار مشخص بيان شده است و نوع كلمات و ساختار جملات هماهنگ با كنش به كار رفته است.