بازپژوهي نظريّه منفعت درفقه اماميه با تأكيد برآيات قرآن كريم

كيفيّت تصوير مالكيّت بر منافع بالقوه و تدريجي به عنوان يكي از مهم‌ترين و بارزترين مصاديق مالكيّت، نظربه معدوم‌الوجود بودن و عدم تحقق فعلي منفعت مورد معامله حين انعقاد قراردادها در عقودي كه موضوع آن‌ها منافع است نه اموال منقول يا غيرمنقول بافرض اينكه آن چه نقل و انتقال مي‌يابد و مورد توافق واقع مي‌گردد نه امري محسوس است و نه قابل ارزيابي عيني، از سوي فقيهان با پرسش‌ها و اشكالاتي مواجه گشته است، صاحب‌نظران از ديرباز تاكنون در چارچوب پاسخ به اين انتقادات و نقض‌هاي صورت گرفته فرضيه‌ها، برداشت‌ها و اعتباراتي را مطرح كرده‌اند. نظر باينكه غالب گفته‌ها در اين زمينه حول محور امكان تصوير و عدم محاليت عقلي اين نوع مالكيت ابراز گرديده، مي‌توان از آن‌ها به عنوان نظريّه‌هاي امكان سنجي مالكيّت و نقل و انتقال منفعت ياد كرد، شاخص‌ترين ديدگاه‌هاي طرح شده در يك دسته‌بندي كلي عبارتند از؛ نظريّه اعتباري بودن منافع، نظريه مالكيّت استقلالي و تبعي، خوانش جديد از نظريّه مالكيّت تبعي و نظريّه تفكيك نقل و انتقال از ملك و تعليقي دانستن مالكيت منفعت. ضمن طرح مقدمات و تمهيدات لازم در راستاي بررسي و نقد علمي اين نظريّات، سرانجام در مقام انطباق با آيات قرآن كريم معنوي بودن منافع در دادوستدهاي مختلف را به عنوان نظريّه منتخب مستدلّ و مبرهن ساخته‌ايم.