ارزيابي توانايي گياه سورگوم علوفه‏اي در حذف كادميم از خاك به‌كمك بيوچار و باكتري‏‏هاي محرك ‏رشد گياه

به‌منظور ارزيابي توانايي گياه سورگوم علوفه‏اي (Sorghum bicolor L.) در حذف فلز سنگين كادميم به كمك بيوچار (زغال زيستي) و باكتري سودوموناس پوتيدا (Pseudomonas putida) آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار در تابستان سال 1398 در دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري، در شرايط گلخانه انجام شد. نتايج نشان داد كه حضور كادميم در بستر كشت گياه سورگوم موجب كاهش وزن خشك ريشه و شاخساره شد. اما افزودن بيوچار و تلقيح سودوموناس پوتيدا به‌طور معني‏داري موجب افزايش صفات مذكور شد. فاكتور تجمع زيستي ريشه و شاخساره از غلظت 25 تا 100 ميلي‏گرم كادميم در كيلوگرم خاك روند افزايشي داشت، به‌طوري‌كه بيش‌ترين فاكتور تجمع زيستي شاخساره (2.31) در غلظت 100 ميلي‏گرم كادميم در كيلوگرم خاك و در تيمار كاربرد هم‏زمان بيوچار و سودوموناس پوتيدا مشاهده شد كه نسبت به شاهد 28.33 درصد افزايش معني‏داري داشته است. هم‌چنين، كمينه فاكتور انتقال گياه سورگوم (1.000) مربوط به تيمار عدم مصرف بيوچار، عدم تلقيح سودوموناس پوتيدا و بدون آلودگي كادميم بود كه نسبت به شاهد 20 درصد كاهش يافت؛ حال آن‌كه بيشينه فاكتور انتقال (1.94) در غلظت 25 ميلي‏گرم كادميم در كيلوگرم خاك و تيمار عدم مصرف بيوچار و عدم تلقيح سودوموناس پوتيدا مشاهده شد. شاخص تحمل گياه با افزايش غلظت كادميم كاهش يافت، درحالي‏كه استفاده از بيوچار و تلقيح باكتري سودوموناس پوتيدا موجب افزايش اين شاخص شد، به‌طوري‏كه بيش‌ترين شاخص تحمل (1.22) مربوط به تيمار كاربرد تلفيقي بيوچار و باكتري بدون استفاده از كادميم بود كه نسبت به عدم مصرف بيوچار و عدم تلقيح باكتري 22 درصد افزايش يافت. از آنجاكه شاخص تحمل گياه سورگوم علوفه‏اي در همه غلظت‏هاي كادميم بيش‌تر از 0.60 بود، لذا مي‏توان اين گياه را در گروه تحمل بالا نسبت به تنش فلز سنگين كادميم دسته‌بندي كرد و از سورگوم جهت گياه‌پالايي كادميم بهره جست.