سنجش تاب آوري شهري در برابر مخاطره سيل با استفاده از رويكردي چندمعياره (مورد مطالعه: مناطق واقع بر مسير رودخانه هاي شهر تهران)

سنجش تاب‌آوري شهري مي‌تواند به توسعه استراتژي‌ها و سياست‌هاي مناسب براي شهرهايي كه با شوك‌هاي غيرمنتظره و پيامدهاي آن مواجه هستند، كمك كند. از آنجايي‌كه تاب‌آوري شهري مفهومي پيچيده است و عملياتي كردن آن دشوار است، توسعه تكنيك يا روشي براي به فعليت رساندن اين مفهوم نقطه عطف بزرگي در جهت درك عوامل و تعاملاتي است كه به ايجاد و حفظ تاب‌آوري كمك مي‌كنند. كلان شهر تهران داراي تمركز بالايي از صنايع، سازمان‌هاي دولتي، خدمات و تأسيسات است كه مديريت آن را در زمان وقوع يك بلاي طبيعي بسيار پيچيده مي‌كند. شرايط پيشين يا ويژگي هاي ذاتي اجتماعي-اقتصادي نشان مي‌دهد كه تهران از نيروهاي سيل مصون نيست، در واقع سنجش تاب‌آوري در برابر بلاياي شهري براي مناطق واقع بر رودخانه ها در تهران به دليل ويژگي‌هاي ذاتي آن و تغييرات مكاني- زماني سيلاب در منطقه حائز اهميت است. اين پژوهش بر سنجش تاب‌آوري مناطق واقع بر مسير رودخانه هاي شهر تهران متمركز است. رويكرد اندازه‌گيري مبتني بر ايجاد يك شاخص تركيبي بر اساس شش بعد تاب‌آوري اجتماعي، اقتصادي، نهادي، زيرساختي، سرمايه اجتماعي و محيطي در برابر سيل است. اين پژوهش با توسعه يك روش تصميم گيري چندمعياره تركيبي انجام گرفته است، مدل AHP براي اولويت بندي شاخص هاي انتخابي و مدل TOPSIS به‌منظور رتبه بندي مناطق واقع بر مسير رودخانه هاي شهر تهران بر اساس سطوح تاب‌آوري آن ها استفاده شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه منطقه ۲۲ تاب‌آورترين منطقه است، درحالي‌كه مناطق 4، 5 و 14 داراي كمترين سطح تاب‌آوري هستند. يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند به سازمان‌هاي برنامه‌ريزي شهري مانند مركز برنامه‌ريزي تحقيقات تهران كمك كند تا تاب‌آوري در برابر بلايا را در برنامه‌ريزي شهري ادغام كند و از برنامه‌هاي واكنشي به استراتژي‌هاي انطباقي شهري پيشگيرانه مانند برنامه‌ريزي كاربري اراضي شهري حساس به ريسك تغيير دهند.