ارزيابي آلودگي منابع آب زيرزميني به عناصر بالقوه سمي با استفاده از شاخص‌هاي كيفي MI و PoS (مورد مطالعه: شهر سنقر)

زمينه و هدف: ارزيابي كيفي منابع آب زير زميني به‌ويژه در نواحي خشك و نيمه‌خشك جهان از جمله ايران كه به‌طور تقريبي %90 آب مورد نياز آن‌ها براي مصارف گوناگون از منابع آب زير زميني تأمين مي شود، از اهميتي بسزا برخوردار است. لذا، اين پژوهش با هدف ارزيابي آلودگي منابع آب زيرزميني شهر سنقر به عناصر آرسنيك، سرب، كادميم و مس با استفاده از شاخص‌هاي كيفي MI وPoS  در طي فصول تابستان و پاييز سال 1401 انجام شد. مواد و روش‌ها: به‌منظور ارزيابي كيفي منابع آب زير زميني، در اواسط فصول تابستان و پاييز از 12 حلقه چاه تامين كننده آب شرب شهر سنقر در مجموع 36 نمونه مركب آب زيرزميني برداشت و مقادير پارامترهاي pH، EC، TDS و دما در محل اندازه گيري شدند. پس از آن و با انجام مراحل آماده سازي آزمايشگاهي، غلظت عناصر در نمونه ها به‌روش طيف‏سنجي نوري پلاسماي جفت‌شده القايي خوانده شدند. كيفيت آب با استفاده از شاخص‌هاي MI وPoS ارزيابي شده و داده ها نيز با استفاده از نرم افزار آماري SPSS مورد پردازش قرار گرفتند.  يافته ها: نتايج نشان داد كه ميانگين غلظت عناصر آرسنيك، سرب، كادميم و مس در نمونه هاي آب فصل تابستان به‌ترتيب برابر با 4/22، 0/125، 0/387 و 0/598 ميكروگرم در ليتر و در نمونه هاي آب فصل پاييز (ميكروگرم در ليتر) نيز به‌ترتيب برابر با 2/98، 0/137، 0/213 و 0/610 و در هر دو فصل كوچك‌تر از بيشينه رواداري WHO، EPA و سازمان حفاظت محيط‌زيست ايران بوده است. به‌علاوه، ميانگين مقادير شاخص هاي MI و PoS در فصل تابستان با 1/00 و 203 به ترتيب بيان‌گر سطوح كيفي تحت تاثير اندك و آلودگي اندك و در فصل پاييز نيز با 0/830 و 144 به ترتيب بيان‌گر سطوح كيفي پاك و پاك-آلودگي حداقل بود. نتيجه گيري: با استناد به يافته‌ها، گرچه در زمان اجراي مطالعه منابع آب زيرزميني شهر سنقر در معرض آلودگي بيش‌تر از حد مجاز به عناصر بالقوه سمي نبوده است، ولي با استفاده بي‌رويه از نهاده‌هاي كشاورزي و به‌ويژه كودهاي شيميايي فسفاته و ازته و سموم شيميايي با پايه فلزي توسط كشاورزان، امكان افزايش غلظت انواع فلزات سنگين در خاك و نفوذ آن‌ها به سفره‌هاي آب زيرزميني در اثر روان‌شويي ناشي از آبياري و  نزولات جوي در ميان‌‌مدت دور از انتظار نخواهد بود. از اين‌رو، براي حفظ سلامت مصرف‌كنندگان، نسبت به پايش و ارزيابي كيفي دوره‌اي و منظم منابع آب زيرزميني منطقه مورد مطالعه توصيه مي‌شود.