تاريخ‌نگاري و امنيت سياسي در ايران، مطالعۀ موردي ابوحنيفه دينوري

امنيت در حكم مفهومي‌كه با نظام فرهنگي و ارزشي جوامع در پيوند است، در دو وجه سلبي و ايجابي، تبيين مناسبات جامعه و حكومت را در پرتو نظم وثبات و ايجاد آرامش و يا فقدان آن در نظر دارد. امنيت سياسي در پرتو ديدگاه دولت‌محور، كه كيفيت امنيت و همين‌طور مشروعيت حكومت را به كاركرد و ميزان كارآمدي حكومت نسبت مي‌دهد؛ در انديشه سياسي ايراني با مفهوم عدل مقارنت پيدا مي‌كند و نظام سياسي را با نظام كيهاني و پيوستگي دين و دولت مي‌نگرد. بر اين اساس، عدالت‌محوري اصل تعيين كننده‌اي در مناسبات حكومت و جامعه‌است. تا جايي كه مي‌توان گفت نظام حكومتي امنيت‌محور، الگوي مثالي موفقي بوده‌است كه فرهيختگان مسلمان، در نقد شرايط موجود و مطالبه‌گري سياسي از آن بهره گرفته اند. نظر به شرايط حاكم بر ايران قرن سوم هجري به نظر مي رسد كه دينوري با تبيين امنيت سياسي در دوره ساساني، همين الگوي انديشه اي را در نظر داشته و ضمن رخدادگويي تاريخ، نقد نادادگري و ناكارآمدي امنيت سياسي در زمانۀ خويش را به كار بسته ‌است. با اين مدعا، نوشتار حاضر، با رويكرد توصيفي- تحليلي، ضمن مرور ماهيت و مفهوم امنيت سياسي در انديشه سياسي ايرانيان، رخدادگويي دينوري پيرامون تاريخ عصر ساساني را با تكيه بر امنيت و تأييد سلوك نيك يا نفي بد روشي حاكمان اين عصر بررسي مي‌كند. حاصل تحقيق مي‌تواند مؤيد اين باشد كه دينوري، با برجسته‌سازي نظم و امنيت و يا نقصان آن در عصر ساساني، نقد شرايط زمانۀ خويش را در دستور كار داشته‌است