تحليلي بر سياست ساخت، خريد و تملك پالايشگاه فراسرزميني از منظر امنيت انرژي

ضرورت كاهش فشارهاي تحريمي و تلاش براي ايجاد امنيت تقاضاي نفت در كشورهاي مصرف‌كننده موجب شده است تا سياست ساخت، خريد و تملك پالايشگاه فراسرزميني براي كشور به ضرورت تبديل شود. اين سياست پيش از پيروزي انقلاب اسلامي نيز پيگيري مي‌شد كه به ايجاد سه پالايشگاه در هند، كره‎جنوبي و آفريقاي جنوبي منتهي شد؛ هرچند بنا به دلايل گوناگون، اين سياست به‌طور جدي در دهه‌هاي اخير دنبال نشد و اين سه پالايشگاه فروخته شد. اكنون بار ديگر اين طرح براي تغيير سياست‌هاي اقتصادي و روابط منطقه‌اي و بين‌المللي ايران مورد توجه قرار گرفته است كه راه‌اندازي نخستين پالايشگاه فراسرزميني به نام «ال‌پاليتو» در ونزوئلا با ظرفيت ۱۰۰ هزار بشكه ازجمله اقدامات اخير در اجراي اين سياست به شمار مي‌رود. اجراي موفق اين سياست افزون‌بر مزاياي يادشده، فروش بلندمدت نفت به اين كشور را تضمين مي‌كند. از سوي ديگر، با تشريك منافع ميان دو كشور، امكان چانه‌زني در سطح بين‌الملل را افزايش و تحريم‌پذيري كشور را كاهش مي‌دهد. بااين‌حال، ناترازي در حال افزايش فراورده‌ كليدي بنزين در داخل و نياز به افزايش ظرفيت توليد داخلي، مشكلات تأمين مالي پالايشگاه‌هاي فرامرزي و فروش فراورده‌ در كنار محدود بودن دامنه انتخاب كشور ميزبان براي اجراي سياست مزبور، ازجمله چالش‌هاي مهم توسعه اين سياست به شمار مي‌رود. در اين راستا، راهكارهايي ازقبيل تمركز بر افزايش ظرفيت فراوري فراورده‌هاي نفتي در داخل هم‌زمان با پيگيري سياست پالايشگاه فراسرزميني، به‌كارگيري سياست ساخت پالايشگاه در كشورهاي داراي بدهي نفتي به ايران و همكاري با عربستان سعودي براي اجراي سياست پالايشگاه فراسرزميني مي‌تواند در دستور كار قرار گيرد.