گشت نُمادها در پهنۀ اسطوره‌ها (جُستاري در انگاره‌هاي نمادين اسطورة ملك‌جمشيد و ديو سيب‌دزد)

نماد در مفهوم عام، نشانه يا تصويري است كه براي ايجاد ارتباط و انتقال پيام به‌شكل‌هاي گوناگون و در مفهوم خاص، همانند يك تصوير خيالي، مثل استعارۀ مصرّحه، بر بستر عنصر ادبي تشبيه استوار است. نماد در همة انواع ادبي و ازجمله در ادبيّات عامّه و به‌تبع آن در اسطوره‌ها، البته به فراخور و تناسب، نقش ايفا مي‌كند. اسطوره‌ها نيز مانند ديگر مظاهر ادبيات عامّه، بخش عمده‌اي از ميراث ادبي و فرهنگي بشر را مي‌سازند؛ به‌عبارتي مَظهر هنجارهاي فرهنگي، آموزه‌هاي اخلاقي، گرايش‌هاي روان‌شناختي، حوادث و فراتاريخ اقوام‌اند و از ديرباز همزاد و همراه زندگي اقوام و ملّت‌ها و بخش گسترده‌اي از حافظۀ مردم بوده‌اند. يكي از اين نمونه‌ها در ادبيات فارسي، اسطورة «ملك‌جمشيد و ديو سيب دزد» از مجموعۀ مشدي گلين خانم است. هدف از نگارش اين مقاله، معرفي بيشتر اين اسطوره، با رويكردي به شناخت نمادينه‌ها، وابستگي و درهم‌تنيدگي اسطوره‌ها، نمادها و كهن‌الگوها، انواع نمادهاي موجود در آن و از همه مهم‌تر نشان‌دادن كاركردها و ظرفيت‌هاي عنصر ادبي نماد در اسطورة مدّنظر است. اين پژوهش به‌شيوة اسنادي ـ توصيفي و تااندازه‌اي تحليل محتوا انجام مي‌گيرد و سرانجام به اين نتيجه مي‌رسد كه اسطورة «ملك‌جمشيد و ديو سيب دزد» ظرفيت‌هاي گسترده‌اي ازمنظر نقد و تحليل نمادشناسي و انواع انگاره‌هاي نمادين دارد. مطالعه، بررسي و رمزگشايي نمادهاي اين اسطوره، به درك مفهوم و شناخت پيام آن كمك مي‌كند؛ نيز لذت خوانش آن را مي‌افزايد و سرانجام خوانش را با موضوع مهم رشد هوشي ـ رواني و شخصيت مخاطب، متناسب مي‌كند.