ارائه مدل مديريت سوداگري در سازمان‌هاي دولتي ايران، مطالعه موردي سازمان فناوري اطلاعات

سوداگري پديده‌اي نوظهور در سيستم اداري عصر جديد است كه آثار مخرب آن، سلامت اداره را تهديد كرده و منافع عمومي را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد. لذا اين پژوهش با هدف ارائه مدل مديريت سوداگري در سازمان‌هاي دولتي ايران انجام گرفته است. براي تشكيل گروه خبرگي، تعداد 15 نفر از خبرگان وزارتخانه‌ها و سازمان‌هاي تابعه كه حائز شرايط خبرگي بودند، به روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. براي تست مدل نيز جامعه آماري شامل كاركنان سازمان فناوري اطلاعات ايران به تعداد 800 نفر در نظر گرفته شد. همچنين تعداد 260 نفر با استفاده از جدول مورگان و به روش نمونه‌گيري تصادفي ساده به‌عنوان نمونه آماري انتخاب شدند. داده‌هاي موردنياز از طريق پرسشنامه محقق‌ساخته گرداوري گرديد كه روايي و پايايي آن از طريق روش‌هاي كمي تأييد شد. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از نرم‌افزار ليزرل و تكنيك دلفي و سيستم استنتاج فازي در قالب نرم‌افزار متلب بهره گرفته شد. نتايج نشان داد مدل داراي سه بعد فردي، سازماني و فرهنگي است و بعد سازماني با بارعاملي 0/83 بيشترين سهم را در تبيين سوداگري اداري دارد. همچنين مؤلفه نظام ارزشي فرد با بارعاملي 0/6 بيشترين سهم را در تبيين بعد فردي؛ مؤلفه نظام ارزيابي ناكارآمد با بارعاملي 0/75 بيشترين سهم را در تبيين بعد سازماني و مؤلفه كوتاه نگري با بارعاملي 0/75 بيشترين سهم را در تبيين بعد فرهنگي دارد. نتايج سيستم استنتاج فازي نيز نشان داد سطح كمينه سوداگري در سازمان 0/464 است و بخش عمده آن ناشي از تمايلات فردي سوداگرانه است. ضمن اينكه مديريت عوامل سازماني و فرهنگي تأثير بسزايي بر كنترل سوداگري اداري دارد. براساس نتايج مي‌توان گفت اهتمام به استخدام افراد شايسته و اخلاق‌مدار نخستين گام مقابله با سوداگري اداري است.