فاكتورهاي بيماري زايي قارچ Zymoseptoria tritici، عامل لكه‌برگي سپتوريايي گندم در كانون‌هاي بيماري در سال‌هاي 1398 تا 1400

لكه برگي سپتوريايي گندم با عامل Zymoseptoria tritici يكي از شايع ترين بيماري هاي قارچي اين محصول در مناطق پربارش مي باشد. شناسايي فاكتورهاي (ژن هاي) بيماري زايي و ديناميسم تنوع ژنتيكي جمعيت‌هاي بيمارگر در كانون هاي آلودگي، از اساسي‌ترين گام‌ها براي رسيدن به مقاومت هاي موثر و پايدار ژنتيكي در روند تهيه ارقام مقاوم نسبت به اين بيماري مي باشد كه مي‌تواند از طريق رصد اين فاكتورها بر روي ارقام و لاين‌هاي افتراقي گندم در خزانه هاي تله انجام گيرد. به منظور پايش فاكتورهاي بيماري زايي قارچ عامل لكه‌برگي سپتوريايي و اثر بخشي ژن هاي مقاومت نسبت به جمعيت‌هاي بيمارگر، واكنش 26 ژنوتيپ افتراقي بين المللي گندم تحت شرايط آلودگي طبيعي در قالب خزانه هاي تله در مزارع ايستگاه هاي تحقيقاتي مغان، دزفول و گرگان به عنوان كانون هاي آلودگي در كشور طي سه سال متوالي (1400-1398) در مقياس دو رقمي 99-00 مورد بررسي قرار گرفت. همچنين واكنش گياهچه اي ژنوتيپ هاي افتراقي نسبت به جدايه هاي قارچي جمع آوري شده از كانون‌هاي آلودگي در شرايط گلخانه‌اي بررسي شدند. اين تحقيق نشان داد كه الگوي بيماري زايي جمعيت‌هاي بيمارگر در هر سه منطقه و طي سال هاي مورد مطالعه متفاوت بود. بر اساس داده‌هاي گياهچه اي و گياه بالغ، پرآزارترين جمعيت پاتوتيپي مربوط به منطقه‌ مغان و سپس دزفول بود، و كم ترين پرآزاري در جمعيت پاتوتيپي منطقه گرگان مشاهده شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه در برنامه هاي به‌نژادي گندم مي توان از تركيب هاي مختلف ژن هاي مقاومت موجود در ژنوتيپ هاي افتراقي M3 (Stb16q Stb17)، KM 7 (Stb16 (S23))، Cs synthetic (Stb5)، Kavkaz-K4500 (Stb6, Stb7, Stb10 Stb12)، Flame (Stb6)، 3HD-138 (Stb18 (S25-winter type))، Oasis (Stb1)، TE 9111 (Stb6, Stb7 Stb11)، Veranopolis (Stb2 Stb6)، Tadinia (Stb4 Stb6) و KM 41 (Stb17 (S24)) براي ايجاد مقاومت موثر نسبت به جمعيت‌هاي بيمارگر در مناطق مختلف استفاده نمود.