ارزيابي كارايي مدل‌هاي اپيدميولوژيكي مختلف در پيش‌بيني روند پيشرفت بيماري لكه نواري جو ناشي از Pyrenophora graminea در استان خوزستان، ايران

به منظور ارائه مدل هاي مناسب براي پيش بيني روند پيشرفت زماني بيماري لكه نواري جو ناشي از Pyrenophora graminea بررسي هاي اپيدميولوژيكي در قالب آزمايش مزرعه اي در دو سال زراعي 99-1398 و 1400-1399 انجام شد. پيشرفت زماني بيماري در پنج رقم (زهك، نيمروز، اكسين، نوروز و ايذه) جو و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با چهار تكرار در ايستگاه تحقيقاتي گلستان در استان خوزستان اجرا و از مدل هاي شناخته شده اپيدميولوژيكي مانند مونومولكولار، لوجستيك، لوگ- لوجستيك، گمپرتز و ويبل براي ارزيابي روند پيشرفت بيماري استفاده شد. نتايج نشان داد در تمامي ارقام مدل لوگ- لوجستيك به عنوان مناسب‌ترين مدل در توصيف پيشرفت زماني مي باشد. به منظور تعيين ميزان خسارت ناشي از بيماري لكه نواري جو، وزن هزار دانه، عملكرد محصول و سطح زير منحني پيشرفت بيماري (AUDPC) در طول فصل رشد، اندازه گيري شد. نتايج نشان داد كه مدل انتگرالي با استفاده از AUDPC به عنوان متغير مستقل و درصد خسارت به عنوان متغير وابسته در رقم نوروز (L = 33.241+0.0002AUDPC) مي تواند 50 درصد تغييرات AUDPC در برابر خسارت را توجيه نمايد. در مدل چند متغيره، شدت بيماري در زمان هاي مختلف به عنوان متغير مستقل و ميزان عملكرد به عنوان متغير وابسته در نظر گرفته شد و اين مدل كارايي بالايي در تخمين ميزان عملكرد داشت. همچنين شدت بيماري در مراحل ابتداي ظهور علايم بيماري و بعد از خوشه دهي در تخمين عملكرد نسبت به ساير مراحل فنولوژيكي، از اهميت بالاتري برخوردار مي باشد و مدل چند متغيره (Y = 4836.17 – 38.51X1- 33.78X7+ 16.83X28- 26.56X35) توانست بيش از 90 درصد تغييرات شدت بيماري در برابر عملكرد را توجيه نمايد.