اثر تغيير اقليم بر رشد و عملكرد دانه كلزا (.Brassica napus L. ) در دشت دهگلان استان ‌كردستان با استفاده از برنامه DSSAT

مدل‌هاي شبيه‌سازي رشد و نمو گياهي يكي از پيشرفته‌ترين ابزارهايي است كه امروزه به‌منظور برآورد عملكرد و بهينه كـردن عمليـات زراعي استفاده مي‌شوند. به‌منظور ارزيابي اثر تغيير اقليم بر رشد و عملكرد دانه كلزا در دشت دهگلان استان كردستان از مدل CSM-CROPGRO-Canola براي شبيه‌سازي پاسخ گياه به تغييرات آب و هوايي در سه سناريو (RCP2.6،RCP4.6  و RCP8.5) در چهار دوره زماني 2040-2021، 2060-2041، 2080-2061 و 2100-2081 در برنامه DSSAT استفاده شد. به‌منظور واسنجي و اعتبارسنجي مدل از آزمايشات مزرعه اي انجام شده در سال هاي زراعي 97-1396 و 98-1397 استفاده شد. نتايج اعتبار سنجي مدل آب و هوايي و گياهي بر اساس شاخص هاي ارزيابي مدل نشان داد كه مدل داراي دقت كافي براي شبيه سازي متغيرهاي اقليمي و خصوصيات رشدي گياه كلزا بود. نتايج شبيه سازي نشان داد كه خصوصيات رشدي گياه كلزا تحت تاثير اثر منفي تغيير اقليم در هر سه سناريو در دوره هاي زماني مختلف قرار گرفت، به‌طوريكه صفات شاخص سطح برگ، عملكرد زيستي، شاخص برداشت و عملكرد دانه در سناريوهاي تغيير اقليم نسبت به سال زراعي مبنا (98-1397) كاهش نشان دادند. كمترين و بيشترين كاهش عملكرد دانه نسبت به عملكرد سال پايه (5309 كيلوگرم در هكتار) به ترتيب در سناريوي RCP2.6 در دوره زماني 2040-2021 (5293 كيلوگرم در هكتار) با 0/3- درصد و سناريوي RCP8.5 در دوره زماني 2100-2081 (3313 كيلوگرم در هكتار) با 58/37- درصد مشاهده شد. ارزيابي مقادير مشاهده شده و پيش بيني شده عملكرد دانه، عملكرد زيستي، شاخص برداشت و حداكثر شاخص سطح برگ بر اساس شاخص RMSE% به‌ترتيب 11/8، 10/12، 8/64و 13/3بود. نتايج نشان داد كه بيشترين اثر منفي تغيير اقليم بر گياه كلزا در سناريوي RCP8.5 و كمترين اثر منفي در سناريوي RCP2.6 بوده و با گذشت زمان اثر منفي تغيير اقليم، به‌ويژه در سناريوي RCP8.5 تشديد يافت. بر اساس نتايج اين تحقيق به‌منظور كاهش اثر منفي تغيير اقليم در آينده، راهكارهايي مانند بهبود عمليات به‌زراعي، به‌نژادي‌، كارايي مصرف آب و نيتروژن براي توليد كلزا در شرايط تغيير اقليم ضروري است.