ارزيابي نقش صفات مورفولوژيك سويا (.Glycine max L) در عملكرد دانه با استفاده از روش‌هاي آماري چند متغيره

به‌منظور تعيين بهترين شاخص انتخاب غيرمستقيم براي عملكرد دانه در سويا، برخي از مهم‌ترين صفات مورفولوژيك در 10 رقم سويا در دو سال (1399 و 1400) در مزرعه پژوهشي دانشگاه كشاورزي و منابع طبيعي ساري در قالب طرح بلوك هاي تصادفي با سه تكرار و با استفاده از روش هاي تجزيه چند متغيره مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه اثر سال بجز براي صفات رويشي، براي صفات زايشي معني دار بود. بين ارقام سويا براي صفات مورفولوژيك اختلاف معني داري مشاهده شد كه نشان دهنده تنوع قابل ملاحظه در ارقام سويا مي باشد. رقم تلار با بيشترين تعداد شاخه فرعي، بيشترين تعداد غلاف، بيشترين تعداد دانه در غلاف و بيشترين وزن غلاف، بيشترين عملكرد را در سال اول (5400 كيلوگرم در هكتار) و رقم كتول با بيشترين ارتفاع بوته، بيشترين تعداد شاخه فرعي، بيشترين وزن غلاف و بيشترين وزن 100 دانه، بيشترين عملكرد را در سال اول و دوم داشت (به‌ترتيب 5200 و 7688 كيلوگرم در هكتار). نتايج تجزيه هاي چند متغيره نشان داد كه وزن غلاف و ارتفاع بوته بطور مستقيم و تعداد غلاف ها با اثر مستقيم بر وزن غلاف و همچنين وزن 100 دانه با اثر مستقيم بر ارتفاع بوته آثار مثبت بالايي بر عملكرد دانه در سويا دارند. در مقابل تعداد غلاف ها ارتباط معكوسي با وزن دانه داشتند. نتايج تجزيه خوشه اي نشان داد كه ارقام تلار و پرتو از نظر پاكوتاهي و تعداد بالاي غلاف ها، رقم كتول از نظر پابلندي و وزن بالاي دانه ها و رقم تپور از نظر تعداد بالاي دانه در غلاف از ساير ارقام برتر بودند. با توجه به اثر مثبت وزن غلاف، ارتفاع بوته، تعداد غلاف ها و وزن 100 دانه بر عملكرد دانه، ارقام پرتو و تلار با بيشترين تعداد غلاف و كتول با بيشترين ارتفاع بوته و بيشترين وزن 100 دانه مي توانند در برنامه‌هاي به‌نژادي سويا جهت افزايش عملكرد دانه مورد استفاده قرار داده شوند.