ارزيابي پايداري عملكرد دانه لاين‌هاي اميد‌بخش جو آبي (.Hordeum vulgare L) در شرايط اقليم معتدل ايران با استفاده از روش GGE باي‌پلات

هدف از اين تحقيق ارزيابي برهمكنش ژنوتيپ و محيط بر عملكرد دانه لاين‌هاي اميدبخش جو آبي جهت انتخاب لاين هاي پرمحصول و پايدار براي مناطق معتدل ايران بود. براي اين منظور 19 لاين اميد بخش جو همراه با رقم بهرخ (شاهد) در هشت ايستگاه تحقيقاتي كرج، ورامين، نيشابور، مشهد، بيرجند، يزد، اصفهان و شيراز (زرقان) به مدت دو سال (1400-1399 و 1401-1400) مورد ارزيابي قرار گرفتند. تجزيه واريانس مركب نشان داد كه اثرهاي ساده مكان و ژنوتيپ و برهمكنش دوگانه سال و مكان، برهمكنش سه گانه ژنوتيپ و سال و مكان معني دار بودند. به منظور ارزيابي پايداري عملكرد دانه ژنوتيپ هاي مورد مطالعه، از تجزيه گرافيكي GGEباي پلات به سه روش داده هاي سال اول، داده هاي سال دوم و ميانگين داده‌هاي دو سال استفاده شد. نتايج حاصل از تجزيه GGE باي پلات نشان داد كه در سال اول آزمايش دو مولفه اصلي اول و دوم به‌ترتيب 32.9 و 25.3 درصد، در سال دوم به‌ترتيب 28.9 و 24.6 درصد و در ميانگين دو سال به‌ترتيب 31.02 و 19.02 درصد از تغييرات كل داده ها را توجيه كردند. ژنوتيپ هاي 3، 4، 11، 13 و 12 (به‌ترتيب با 6673 و 6663 و 6412 و 6340 و 6249 كيلوگرم در هكتار) بالاترين عملكرد دانه را داشتند. در سال اول آزمايش، ژنوتيپ هاي 3، 4 و 11، در سال دوم ژنوتيپ هاي 12 و 4 و در ميانگين دو سال ژنوتيپ هاي 3 و 4 نزديك‌ترين ژنوتيپ ها به ژنوتيپ مطلوب شناخته شدند. براساس نتايج اين تحقيق، ژنوتيپ هاي 3 و 4 به عنوان ژنوتيپ هاي داراي عملكرد بالا و پايدار براي كشت در مناطق معتدل و يا استفاده در برنامه هاي به‌نژادي جو آبي ايران شناخته شدند. در بين هشت محيط مورد مطالعه، ايستگاه كرج از توانايي بيشتري در جداسازي و تمايز بين ژنوتيپ‌ها و نماينده بودن ساير محيط ها برخوردار بود و به عنوان مكان آزمايش مناسب براي گزينش ژنوتيپ هاي برتر شناخته شد.