تلازم ظاهر و باطن در نظريه قرآني مناسك استنطاق آموزه‌هاي فرهنگي سوره مباركه حج

تمايل فطري انسان‌ها به داشتن نگاه معنادار به جهان اطراف و فرار از پوچي موجب شده دين به‌عنوان عاملي براي معنابخشي به زندگي، نگرشي جديد و معنادار به زندگي را پديد آورد. اين رهيافت با ارائه تفسيري نوظهور از انسان و دين و نيز ارتباط آن دو، درصدد شناخت انسان و ابعاد دين‌ از بينش و اعتقادات تا رفتار و عادات و آداب ديني است. مناسك ديني به‌مثابه عاملي جهت ارتباط و اتحاد افراد، نقش تعيين‌كننده‌اي در ساختار هويتي ـ فرهنگي ـ اجتماعي را دارا بوده است. سوره مباركه حج به‌عنوان كانون تمركز مناسك قرآني، دربرگيرنده گزاره‌هاي ديني فرهنگ‌ساز در ابعاد مختلف همچون: سياست، اقتصاد، فرهنگ و... بوده كه هريك ريشه در ظهورات و بطون آيات داشته است. بر اساس اين مهم پژوهش حاضر باهدف استخراج آموزه‌هاي فرهنگي مناسك، با روش تحليلي ـ توصيفي و تكيه‌بر رويكرد استنطاقي، درصدد تحليل كاركردي آموزه‌هاي فرهنگي اين سوره و تبيين تقابل كاركردي منسك حج با دوران جاهليت بوده است. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن بوده كه در سوره حج، با گزاره‌هاي مفهوميِ اصلاح آسيب‌ها و انحرافات فرهنگي مناسك مواجهيم كه در رأس اين اصلاحات بازگرداندن تقوا به‌مثابه اتحاد دنياداري و دينداري به مناسك مورد توجه قرار گرفته شده است.