امكان ‌سنجي توارث نوه‌ها بعد از فوت ابوين آنها در صورت وجود بطن اول

موضوع ارث نوه‌ها در صورت فوت ابوين و وجود بطن اول، از مواردي است كه علي‌رغم اهميت بالاي آن، به ‌ويژه در جلوگيري از ايجاد مشكلات خانوادگي و مالي، مورد غفلت قانون‌گذار قرار‌ گرفته ‌است. در ‌حال حاضر، بر اساس قاعده الاقرب، زماني‌ كه فردي زودتر از والدين خود فوت‌ نمايد، در ‌صورتي‌ كه هنگام فوت وي، هريك از خواهر يا برادر او زنده باشند، فرزندانش از ارث پدربزرگ يا مادربزرگ محروم خواهند‌ ماند. سؤالي كه مطرح مي‌شود، اين است كه با توجه به اينكه فقه‌ اماميه براي توارث نوادگان، قائل به قائم‌مقامي است، آيا مي‌توان گفت كه اين امر در‌ صورت وجود بطن اول نيز ممكن است. با بررسي و تأمل در آيات و روايات و منابع فقهي، روشن شد كه هيچ‌يك از مواردي كه به نظر ‌مي‌رسيد با فرض‌ قائم‌مقامي نوه به‌جاي پدر يا مادر متوفي خود در صورت وجود بطن اول، معارض باشد، در واقع تعارضي ندارند و مي‌توان اين قائم‌مقامي را براي نوه در اين حالت نيز در نظر گرفت. همچنين در رفع تعارض با قاعده الاقرب بايد گفت كه اعمال قاعده قائم‌مقامي بر اعمال قاعده الاقرب اولويت دارد. در نتيجه مي‌توان با اولويت بخشيدن بر اعمال قاعده قائم‌ مقامي نسبت به قاعده الاقرب، ابتدا نوه‌ها را قائم ‌مقام پدر يا مادر متوفي خودشان قرار داده، سپس بر اساس قاعده الاقرب، به ارث‌ بري اين نوه‌ها در كنار ساير فرزندان متوفي، يعني بطن اول، حكم كرد.