تأثير سياست پولي بر رفتار رمه‌اي در بورس اوراق بهادار تهران

تجربۀ اقتصاد جهاني طي چند دهۀ اخير نشان مي‌دهد كه رفتار رمه‌اي يكي از اصلي‌ترين عوامل شكل‌گيري بحران‌هاي مالي است. اقتصاددانان در شناسايي دلايل وقوع چنين رفتاري انگشت اتهام را به‌سوي عوامل مختلفي نشانه رفته‌اند كه شايد بتوان گفت سياست پولي در صدر اين ليست قرار دارد. به‌دليل آثار زيان‌باري كه رفتار رمه‌اي در بازار سهام مي‌تواند به‌همراه داشته باشد، شناسايي عوامل مؤثر بر آن مي‌تواند از اهميت بالايي برخوردار باشد. بر اين‌اساس، هدف اصلي اين مطالعه، بررسي تأثير سياست پولي بر شكل‌گيري رفتار رمه‌اي در بورس اوراق بهادار تهران است. در اين راستا، با استفاده از داده‌هاي ماهانۀ دورۀ زماني فروردين 1388 تا اسفند 1399 و با كاربرد مدل غيرخطي STR-GARCH تأثير سياست پولي بر شكل‌گيري رفتار رمه‌اي در بازار سهام ايران بررسي شد. استفاده از اين روش، اين امكان را براي محقق فراهم مي‌كند كه بتواند الگوي غيرخطي موجود در رفتار رمه‌اي را مدل‌سازي كند. در مدل برآورد شده، از شاخص «چانگ» و همكاران (2000) براي اندازه‌گيري پراكندگي بازده سهام حول بازده بازار بهره گرفته شده و همچنين، متغير سياست پولي (رشد حجم نقدينگي) به‌عنوان متغير آستانه مورداستفاده قرار گرفته است. با انتخاب اين متغير به‌عنوان متغير آستانه‌اي مي‌توان بررسي كرد كه آيا تغييرات در اين متغير مي‌تواند منجر به انتقال از رژيم عقلايي به رژيم رمه‌اي شود يا خير؟ نتايج مطالعه حاكي از آن است كه رفتار رمه‌اي در بورس اوراق بهادار تهران، داراي يك رفتار متغير طي زمان است و الگوي خطي براي بررسي چنين رفتاري مناسب نيست؛ هم‌چنين نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه براساس مقادير مختلف متغير رشد نقدينگي، رفتار سرمايه‌گذاران تغيير مي‌كند، به‌نحوي كه براي مقادير رشد نقدينگي ماهانۀ كوچك‌تر از 2/3 درصد، رفتار عقلايي در تصميم‌هاي سرمايه‌گذاري مشاهده مي‌شود، اما با افزايش نرخ رشد نقدينگي و عبور از اين آستانه، به مرور، رفتار رمه‌اي رفتار غالب در بازار سهام مي‌شود.