زمين باستان شناسي محوطۀ باستاني خَرَشك (روستاي خرشك - استان گيلان)

در باستان‌زمين‌شناسي با تشخيص و بررسي محتواي رسوبي و چينه‌نگاري لايه‌ها و مواد باستان‌شناسي، مي‌توان درك كامل و صحيحي از پيشينه‌هاي باستاني به‌دست آورد. پژوهش حاضر نتايج مطالعات زمين‌شناختي در محدودۀ محوطۀ باستاني خرشك را ارائه مي‌كند كه با هدف شناخت كلي از زمين‌شناسي محلي منطقه و به‌ويژه آگاهي از نهشته‌هاي آبرفتي كواترنري، كه نهشته‌هاي سطحي در محوطۀ باستاني خرشك را نيز تشكيل مي‌دهد، انجام گرفته است. اين پژوهش به‌دنبال پاسخ‌گويي به پرسش‌هاي پيشِ‌روست؛ 1) چه ارتباطي ميان محيط زمين‌شناسي و ژئومورفولوژي محدودۀ باستاني خرشك با ويژگي‌هاي فرهنگي محوطۀ باستاني اين محدوده وجود دارد؟ و 2) آيا استقرار محوطۀ باستاني خرشك متأثر از ويژگي‌هاي محيطي بوده است؟ به‌همين منظور، و با فرض تأثير ويژگي‌هاي محيطي بر استقرار اين پهنۀ زيستي-باستاني در گيلان، نمونه‌هاي معرف از واحدهاي رسوبي جهت تعيين تركيب كاني‌شناختي رسوبات و ويژگي‌هاي رسوب‌شناختي آن‌ها برداشت شده است. بستر محوطۀ باستاني خرشك را نهشته‌هاي آبرفتي رودخانه‌اي-دامنه‌اي تشكيل مي‌دهد كه شواهد فرهنگي و زيستي در آن به‌صورت قطعات سفال، قطعات شكمپايان و قطعات زغال قابل‌شناسايي است. قطعات زغالي مي‌تواند داراي منشأ فرهنگي باشد و يا در نتيجۀ آتش‌سوزي‌هاي طبيعي در رسوبات وارد شده باشد. لايه‌هاي رسوب طبيعي در بستر محوطۀ باستاني خرشك، بايگاني مشخصي از تغييرات آب‌وهوايي و محيطي در اواخر پليستوسن تا اوايل هولوسن از يك رژيم آب‌وهوايي نسبتاً خشك و نبود پوشش گياهي به سمت شرايط آب‌وهوايي نسبتاً گرم و مرطوب، كه همراه با گسترش پوشش گياهي درختي در اوايل هولوسن بوده است، را نشان مي‌دهد. با مساعدتر شدن شرايط آب‌وهوايي و افزايش ميزان بارندگي و دسترسي به منابع آب در منطقه، شرايط مناسب براي جذب جوامع انساني در عصر مفرغ به منطقه فراهم شده است. تداوم استقرارهاي انساني در عصر آهن تداوم شرايط زيستي مناسب و دسترسي به منابع لازم در منطقه را نشان مي‌دهد.