بازشناسي هويت فرهنگي ارامنۀ جلفاي اصفهان با تأكيد بر روابط بينافرهنگي با ايرانيان

ارمنستان ازجمله مناطقي است كه در طول تاريخ دستخوش حملات پياپي اقوام متفاوت گرديده و در تقابل با فرهنگ‌هاي ساير اقوام قرار داشته است. پس از حملات مكرر عثماني‌ها به اين سرزمين و مهاجرت اين قوم در دورۀ «شاه‌عباس‌اول»  به ايران و واگذاري امتيازات ازسوي وي به آنان مبني‌بر بهره‌گيري ارامنه در اوضاع اقتصادي، سياسي و فرهنگي، مي‌توان شاهد ايجاد ارتباط بينافرهنگي با ايرانيان و در عين‌حال ماندگاري هويت قومي ارامنه بود. اين امر به پيشينۀ تاريخي مشترك اين دو قوم در ايران باستان و پيش از دورۀ صفوي بازمي‌گردد، چه‌‌بسا سرزمين ارمنستان در ادوار باستاني ايران توسط پادشاهان ايراني اداره مي‌گشت. پژوهش حاضر درپي پاسخ‌گويي به اين پرسش است كه، چه عواملي باعث ايجاد روابط بينافرهنگي ايرانيان با ارامنۀ ارمنستان شد؟ ازاين‌رو، فرض بر آن ‌است كه زمينه‌هاي مشترك تاريخي و فرهنگي ايرانيان و ارامنه از دوران باستان باعث ايجاد تعامل ميان اين دو قوم در دورۀ صفوي شده است. باتوجه به اهميت مهاجرت ارامنه به ايران در دورۀ صفوي، پرداختن به چگونگي ايجاد تعامل ميان آنان با ايرانيان حاكي از ضرورت انجام اين پژوهش است كه در اين‌راستا هدف پژوهش حاضر، شناخت زمينه‌هاي ايجاد روابط بينافرهنگي ايرانيان با ارامنۀ ارمنستان، بررسي مؤلفه‌هاي مؤثر در هويت قومي ارامنه و نيز واكاوي اشتراكات فرهنگي ايرانيان و ارامنه مي‌باشد. اين پژوهش ازنظر هدف بر شيوۀ توسعه‌اي استوار است و ازلحاظ روش و ماهيت برمبناي تحقيقات تاريخي و توصيفي-تحليلي مي‌باشد؛ لذا با بهره‌گيري از مطالعات كتابخانه‌اي و منابع معتبر سعي در پيش‌برد اهداف داشته است. نتايج حاصل نمايانگر آن است كه در ادوار ايران باستان، حكومت‌هاي هخامنشيان و اشكانيان نسبت به ساير دولت‌ها از تعامل قابل‌توجهي با سرزمين ارمنستان برخوردار بوده و پيشينۀ مشترك آن‌ها حاكي از تعاملات‌ اين دو قوم در زمينه‌هايي هم‌چون: زبان، اعياد، موسيقي و معماري است. با اين‌وجود هويت آنان داراي مشخصه‌هاي عيني و ذهني مستقل بود كه موجب حفظ ارزش‌ها و ماندگاري هويت قومي ارامنه در ايران دورۀ صفوي گشت.