تحليل تطبيقي فرم و تركيب بندي، نقوش سفالينه هاي مينايي مسجد جامع اصفهان با دو نگارۀ ورقه و گلشاه

دورۀ سلجوقي يكي از درخشان‌ترين ادوار هنري ايران است. در اين زمان شهرهاي اصفهان، مرو، نيشابور، هرات و ري، مركز تجمع صاحبان هنر و پيشه بودند. مسجد جامع اصفهان، شامل آثاري از دوران مختلف، ازجمله دورۀ سلجوقي است. اكثر اطلاعاتي كه از شكل‌گيري و تحولات آن وجود دارد، براساس كاوش‌هايي است كه در حين مرمت مسجد، توسط هيأت ايتاليايي «ايزمئو» صورت گرفته كه بخشي از يافته‌هاي آن، كشف گونه‌هاي مختلف سفال شامل: پوشش لعاب گلي، اسگرافياتو، زرين‌فام، سفال با لعاب و طرح تك‌رنگ، نقاشي زيرلعاب، مينايي، آبي و سفيد و سيلهوئت بوده است. در اين پژوهش، دو نمونه سفال مينايي، جهت تطبيق و مطالعه با تصاوير نسخۀ مصور ورقه و گلشاه، انتخاب و سعي شده است كه از منظر تركيب‌بندي و فرم و با هدف شناخت و تحليل بصري نقوش سفال‌هاي مينايي مسجد جامع اصفهان و ارتباط آن‌ها با نگاره‌هاي ورقه و گلشاه، مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. پرسش پژوهش اين است كه، كاربرد فرم و تركيب‌بندي در سفالينه‌هاي مينايي مسجد جامع اصفهان و نگاره‌هاي نسخۀ ورقه و گلشاه1، در دورۀ سلجوقي به چه صورت بوده است؟ شيوۀ گردآوري مطالعات كتابخانه‌اي و ميداني با استفاده از روش توصيفي-تحليلي است. بررسي‌هاي انجام‌شده نشان مي‌دهد كه شيوه‌هاي نقش‌پردازي سفالينه‌هاي مينايي، تحت‌تأثير نسخ مصور دورۀ سلجوقي قرار گرفته و ارتباطي آشكار ميان نگاره‌هاي نسخۀ ورقه و گلشاه و تصاوير ظروف مينايي از حيث شيوۀ چهره‌نگاري، نقش‌پردازي و تركيب‌بندي به‌چشم مي‌خورد.