ساختار جوامع، تنوع گونه‌اي و نقشه پراكنش علف‌هاي هرز در چمن ‌كاري بوستان‌هاي شهر تهران

سرانه فضاي سبز درون شهري در تهران 15.5 متر مربع مي‌باشد. از عوامل تأثيرگذار جهت حفظ و افزايش اين ميزان، و رسيدن آن به حد استاندارد جهاني (25 متر مربع)، مديريت صحيح علف‌هاي هرز مي‌باشد. مديريت مناسب علف‌هاي‏هرز مستلزم شناخت كافي از ساختار جوامع، تنوع، شاخص‏هاي جمعيتي و نحوه پراكنش آنها مي‏باشد. در همين راستا تحقيقي در سال‌هاي 94-1393 در چمن‌كاري بوستان‌هاي 22 منطقه شهر تهران انجام شد. نمونه‌برداري در فصل تابستان و با استفاده از روش سيستماتيك W انجام و علف‌هاي هرز به تفكيك جنس و گونه شناسايي و شمارش شدند. فواصل نقاط نمونه‏برداري بين 5 تا 40 قدم بر روي هر بازوي W با توجه به قطعات موجود در فضاي سبز در نظر گرفته شد و در مجموع 60 نقطه بر روي هر قطعه W در نظر گرفته شد و 60 كادر به ابعاد 1 × 1 متر در نظر گرفته شد. مختصات جغرافيايي همه چمن‌كاري بوستان‌ها كه شامل طول و عرض جغرافيايي و ارتفاع از سطح دريا بود با يك دستگاه GPS دقيق ثبت‌شده و در فرم‌هاي مربوطه يادداشت شد. در نهايت فراواني، يكنواختي، ميانگين تراكم شاخص غالبيت گونه‌ها محاسبه شد. جهت تهيه نقشه پراكنش علف‌هاي هرز نيز از نرم‌افزار ArcGis و ArcMap استفاده شد. در مجموع، تعداد 52 گونه علف هرز از 21 تيره گياهي در سطح شهر تهران شناسايي شد. از نظر تراكم علف‌هاي هرز، چمن‌كاري بوستان‌هاي متعلق به مناطق 17 و 16 به‌ترتيب با 34.38 و 24.25 بوته در متربع بيشترين و چمن‌كاري بوستان‌هاي مناطق 5، 12، 20 و 21 به‌ترتيب با 7، 9.05، 9.31 و 9.55 بوته در متر مربع كمترين تراكم علف‌هاي هرز را دارا بودند. از 52 گونه شناسايي شده، 27 گونه (51%) به چهار تيره كاسني (Asteraceae)، گندميان (Poaceae)، بقولات (Fabaceae) و اسفناج (Chenopodiaceae) تعلق داشتند. اين چهار تيره به‌ترتيب با 10، 7، 6 و 4 گونه بيشترين تنوع را در سطح چمن‌كاري بوستان‌هاي شهر تهران داشتند. از نظر چرخه زندگي، 32 گونه يكساله، 18 گونه چند ساله، 2 گونه دوساله، در چمن‌كاري بوستان‌هاي شهر تهران شناسايي شدند. در بين گونه‌ها، 45 گونه پهن برگ و 7 گونه باريك برگ (6 گونه گراس و يك گونه از ساير باريك برگ‌ها) بودند. از نظر شاخص وفور (AI)، علف‌هاي هرز گل قاصد (Taraxacum officinale L.)، هفت‌بند پا كوتاه (Polygonum patulum M. Bieb)، بارهنگ (Plantago major L.)، شيرتيغك رطوبت پسند (Sonchus oleraceus L.) و پنجه مرغي (Cynodon dactylon (L.) Pers) به‌ترتيب با شاخص‌هاي غالبيت 164.24، 144.57، 143.07، 124.76 و 138.27 به‌عنوان علف‌هاي هرز غالب چمن‌كاري‌هاي شهر تهران شناخته شدند.