بررسي شيوع اختلالات وضعيت بدني در زنان روستايي براساس رده سني و شاخص توده بدني در استان مركزي

مقدمه و اهداف وضعيت بدني فاكتور بسيار مهمي در ارزيابي سلامت افراد محسوب مي‌شود، زيرا هرگونه تغيير در وضعيت صحيح منجر به بروز بسياري از اختلالات و بيماري‌ها در افراد مي‌شود. در بين افراد جامعه، زنان روستايي باتوجه‌به ويژگي‌هاي خاص در زندگي خود ممكن است بيشتر از سايرين تحت تأثير تغييرات وضعيت بدني قرار گيرند. باتوجه‌به تعداد محدود مطالعات در اين زمينه، هدف پژوهش حاضر بررسي شيوع اختلالات وضعيت بدني در زنان روستايي براساس رده سني و شاخص توده بدني بود. مواد و روش‌ها جامعه آﻣﺎري اﻳﻦ پژوهش زنان و دختران روستايي با 3 رده سني 15-30، 30-45 و 45-60 سال، در 20 روستاي استان مركزي از مجموع روستاهاي استان مي‌باشند كه به‌صورت چندمرحله‌اي و طبقه‌بندي بر مبناي شاخص‌هاي جمعيت، پراكندگي جغرافيايي و ميزان همكاري و مشاركت روستاها انجام شد. نمونه آماري اين پژوهش تعداد 420 نفر بودند. ابزار مورد استفاده در پژوهش حاضر شامل قدسنج ديواري (مدل Seca 206)، ﺗﺮازو ديجيتال (مدل 2003D)، ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻄﺮﻧﺠﻲ ثابت و آزمون نيويورك و پدسكوپ نوري (مدل DSI) بود كه با استفاده از آن‌ها وضعيت بدني افراد مورد سنجش قرار ﮔﺮﻓﺖ. با استفاده از آزمون نيويورك و صفحه شطرنجي و با مشاهدات صورت‌گرفته از نماي گوناگون نزديك‌ترين وضعيت بدني مشاهده‌شده توسط پژوهشگر ثبت مي‌شد. ارتفاع قوس پا نيز با استفاده از پدسكوپ انجام شد. از نسخه 23 نرم‌افزار SPSS براي آزمون‌هاي آماري توصيفي و همچنين جهت مقايسه اختلالات وضعيت بدني براساس شاخص توده بدني و رده سني از آزمون خي‌دو در سطح معناداري 05/P≤0 استفاده شد.يافته‌ها براساس يافته‌هاي پژوهش حاضر از ميان ناهنجاري‌ها، كمرگود (هايپرلوردوزيس) (54/6 درصد)، سربه‌جلو (50/8 درصد) و شانه نامتقارن (39 درصد)، زانوي پرانتزي (34 درصد)، پشت كج (28 درصد)، پشت گرد (27/4 درصد) و شست كج (25/2 درصد) به‌ترتيب بيشترين شيوع را در بين زنان روستايي داشتند. در رده سني 15-30 سال، به‌ترتيب ناهنجاري‌هاي سر به جلو، در رده سني 30-45 سال، هايپرلوردوزيس و رده سني 45-60 سال، شانه نابرابر بيشترين شيوع را داشتند. همچنين ناهنجاري‌هاي سر به جلو در جمعيت‌هاي با چاقي نوع1 و همچنين هايپرلوردوزيس در جمعيت‌هاي با اضافه وزن، بيشترين شيوع را داشتند. طبق آزمون خي‌دو و براساس رده سني به‌ترتيب براي ناهنجاري‌هاي سر به جلو در رده سني 15-30 سال، هايپرلوردوزيس در رده سني 30-45 سال، زانو خم در رده سني 45-60 سال و كف پاي گود در رده سني 15-30 سال به‌دليل شيوع بيشتر، در ميان آزمودني‌ها تفاوت معناداري مشاهده شد. نتيجه‌گيري افزايش سن و تركيب بدني نامطلوب در تمامي افراد عوارض گوناگوني به دنبال خواهد داشت؛ به‌ويژه در زنان، عملكرد جسماني و كنترل وضعيت بدن را دچار اختلال خواهد كرد. تفاوت‌هاي مسائل مرتبط با بهداشت، ميزان مرگ‌ومير بالاتر و سطح اميد به زندگي پايين‌تر نسبت به همتايان ساكن شهر، فقر، دسترسي محدود به آموزش و منابع مالي، مشاركت در امور سخت درآمدزايي براي خانواده و بعضاً وابستگي بيشتر به مردان و غيره از مهم‌ترين عوامل موجود در بروز بسياري از اختلالات و بيماري‌ها در افراد ساكن روستاها مي‌باشد. آموزش صحيح وضعيت‌هاي مختلف بدني و همچنين افزايش تحركات بدني در قالب فعاليت‌هاي بدني هدفمند و تمرينات بدني مي‌توانند عواملي براي اصلاح وضعيت بدني و ارتقا سلامتي محسوب شوند.