ارزيابي ميزان مطابقت مراكز مراقبت اوليه سلامت شهرستان ساوه با استانداردهاي سالمنددوستي مراكز مراقبت اوليه سازمان جهاني بهداشت

زمينه و هدف: از آن‌جا كه مراقبت اوليه يك حلقه اتصال مهم در ارتقاء و حفظ سلامت سالمندان است، ارزيابي دوستدار سالمند بودن ارائه خدمات، اهميت بالايي در تضمين سلامت سالمندان دارد. هدف مطالعه حاضر، ارزيابي وضعيت مراكز مراقبت اوليه سلامت از منظر تطابق با استانداردهاي سالمنددوستي سازمان جهاني بهداشت در شهرستان ساوه بود. روش پژوهش: مطالعه حاضر به‌صورت مقطعي در ارديبهشت و خردادماه سال ۱۴۰۱ در شهرستان ساوه، استان مركزي انجام شد. جامعه آماري پژوهش، ۳۳ مركز مراقبت اوليه سلامت تحت‌پوشش دانشكده علوم‌پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ساوه بودند كه به روش سرشماري بر‌اساس چك‌ليست مراكز دوستدار سالمند سازمان جهاني بهداشت (۲۰۰۸) به روش مشاهده مورد بررسي قرار‌گرفتند. چك‌ليست حاضر پس از ترجمه، روايي صوري، محتوايي و پايايي آن توسط ۱۳ نفر از متخصصين حوزه‌هاي سياست‌گذاري سلامت، آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، سلامت سالمندي، مهندسي بهداشت حرفه‌اي و مراقب سلامت بررسي و مورد تأييد قرار گرفت. تحليل داده‌ها با استفاده از آزمون‌هاي آماري توصيفي، تحليل واريانس يك‌طرفه، آزمون كولموگروف-اسميرنوف، آزمون تعقيبي توكي و نرم‌افزار SPSS ۱۶ انجام شد. يافته‌ها: در بخش بررسي ويژگي‌هاي روان‌سنجي چك‌ليست، بر اساس نظر متخصصان، نسبت روايي محتوا و شاخص روايي محتوا  محاسبه و به جزء ۸ آيتم، تمامي آيتم‌ها نمره بالاتر از ۰/۵۴ و ۰/۷۹ به‌دست آوردند. به‌منظور بررسي پايايي، ابزار پژوهش در اختيار ۲ مشاهده‌گر قرار داده ‌شد و با محاسبه ضريب كاپا، توافق بين ۲ مشاهده‌كننده بالاي ۰/۶ به‌دست آمد كه نشان‌دهنده اعتبار چك‌ليست مي‌باشد. اين مطالعه نشان‌داد كه مراكز جامع سلامت و واحدهاي تابعه آن‌ها ازنظر دسترسي به حمل‌و‌نقل عمومي ۵۷/۶ درصد، وجود پله در قسمت پيش‌ورودي ۷۲/۷ درصد، خالي بودن ورودي از موانع ۱۰۰ درصد، وجود پاركينگ ۴۲/۴ درصد، داشتن تلفن همگاني ۱۸/۲ درصد، وجود پيشخوان پذيرش نزديك ورودي ۴۲/۴ درصد، سرويس بهداشتي نزديك سالن انتظار ۷۸/۸ درصد، داشتن محل غذاخوري ۴۲/۴ درصد، راه‌پله ۹/۱ درصد، راهرو ۸۷/۹ درصد، رعايت علائم راهنمايي۶۶/۷ درصد، قرارگيري علائم در كانون ديد ۷۲/۷ درصد و شناسايي پرسنل ۴۲/۴ درصد امتياز را دارا بودند. همچنين براساس تحليل واريانس انجام‌شده بين نوع مراكز (شهري و روستايي بودن) و دوستدار سالمند بودن آن‌ها تفاوت آماري معني‌داري به دست آمد (p ۰/۰۵). نتيجه‌گيري: مراكز مراقبت اوليه سلامت شهرستان ساوه درمجموع انطباق قابل‌قبولي با استانداردهاي مراكز دوستدار سالمند نداشتند. عمده مسائل در حيطه تعدد پله‌ها و نبود جايگزين براي افراد دچار مشكلات حركتي (رمپ و آسانسور)، نبود امكاناتي همچون تلفن همگاني و ناكافي بودن علائم راهنما همراه با شناسه پرسنلي براي شناخت كاركنان بود، بنابراين دولت بايد بهبود مراكز مراقبت اوليه سلامت براي سالمندان و تسهيل دسترسي جغرافيايي به اين مراكز را با توجه به نقش مهم اين مراكز در سلامت سالمندان، در دستور كار خود قرار دهد.