ارزيابي عملكرد بخش‌هاي بستري بيمارستان‌هاي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي بيرجند با استفاده از مدل پابن‌لاسو در سال‌هاي قبل و حين همه‌گيري كوويد-19

زمينه و هدف: ارزيابي عملكرد بيمارستان‌ها منجر به افزايش اثربخشي، كارآيي و ارتقاي كيفيت خدمات ارائه‌شده و بهبود پاسخگويي به مشتريان مي‌گردد. شاخص‌هاي كارآيي پركاربردترين ابزار اندازه‌گيري عملكرد بيمارستان‌ها است. شيوع همه‌گيري كوويد-۱۹، سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي را در سطوح مختلف با پيامدهاي مهمي بر سلامت، اقتصاد و ساختارهاي اجتماعي تحت‌تأثير قرار داده است. هدف پژوهش حاضر ارزيابي عملكرد بخش‌هاي بستري بيمارستان‌هاي تحت‌پوشش دانشگاه علوم پزشكي بيرجند با استفاده از مدل پابن‌لاسو در سال‌هاي قبل و حين همه‌گيري كوويد-۱۹ بود. روش پژوهش: مطالعه حاضر به‌صورت مقطعي طي سال‌هاي قبل از همه‌گيري كوويد-۱۹ (۱۳۹۸-۱۳۹۷) و حين همه‌گيري كوويد-۱۹ (۱۴۰۰-۱۳۹۹) انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمام بخش‌هاي بستري بيمارستان‌هاي‌ تحت‌پوشش دانشگاه علوم پزشكي بيرجند بود. عملكرد خدمات و كارايي آن‌ها با استفاده از فرم جمع‌آوري اطلاعات گردآوري و از طريق الگوي پابن لاسو، كارايي بيمارستان مورد تجزيه‌و‌تحليل قرار‌گرفت. براي ترسيم نمودار پابن‌لاسو، توصيف داده‌ها و بررسي روند تغييرات، از نرم‌افزار Excel استفاده‌شد، بررسي عملكرد خدمات و روند تغييرات دوره قبل و حين همه‌گيري كوويد-۱۹ با استفاده از نرم‌افزار SPSS ۲۲ و آزمون آماري مقايسه زوجي (paired sample t-test) انجام‌شد (معني‌داري در سطح ۰/۰۵ تعيين گرديد). يافته‌ها: يافته‌هاي مطالعه حاضر در سال‌هاي قبل و حين همه‌گيري كوويد-۱۹ نشان‌‌داد، نسبت‌هاي عملكردي درصد اشغال تخت ۲۹/۲۶درصد كاهش، متوسط اقامت بيمار ۶/۹۰ درصد افزايش و ميزان گردش تخت ساليانه ۳۲/۸۰درصد كاهش داشته‌است. نتايج آزمون آماري مقايسه زوجي با سطح معني‌داري ۰/۰۵ نشان‌‌داد در بخش‌هاي داخلي و CCU (Coronary Care Unit) براي ۳ شاخص عملكردي درصد اشغال تخت، ميزان گردش تخت و متوسط اقامت بيمار ارتباط معني‌داري وجود داشت و در بخش‌ سوختگي ارتباط معني‌داري وجود نداشت؛ در بررسي ساير بخش‌هاي جراحي كليه و مجاري ادراري، جراحي گوش و حلق و بيني، ارتوپدي، روان‌پزشكي، اطفال، عفوني، جراحي عمومي، ICU (Intensive Care Unit) قلب باز، جراحي مغز و اعصاب و قلب و عروق، ۲ شاخص عملكردي درصد اشغال تخت و ميزان گردش تخت، در بخش ICU، شاخص عملكردي درصد اشغال تخت و در بخش‌هاي نوزادان و NICU (Neonetal Intensive Care Unit)، شاخص متوسط مدت اقامت بيمار ارتباط معني‌داري را نشان دادند. در بررسي كارايي بخش‌ها، تعداد بخش‌هاي ناحيه كارا از ۳۲/۱۴ به ۲۸/۵۷درصد و تعداد بخش‌هاي ناحيه ناكارا از ۲۵ به ۲۸/۵۷درصد تغيير يافت؛ همچنين تغييرات مثبتي در وضعيت كارايي بخش‌هاي ICU قلب باز و نوزادان و تغييرات منفي در وضعيت كارايي بخش‌هاي اطفال، داخلي، روان‌پزشكي و عفوني در بازه زماني مورد نظر مشاهده شد. نتيجه‌گيري: با ورود همه‌گيري كوويد-۱۹، عملكرد خدمات در شاخص‌هاي درصد اشغال تخت و ميزان گردش تخت ساليانه و كارايي در بيمارستان‌هاي تحت‌پوشش دانشگاه علوم پزشكي بيرجند به‌دليل محدوديت در ارائه خدمات به بيماران كاهش يافت. در طي سال‌هاي مورد مطالعه، به‌طور ميانگين كمتر از يك‌سوم (۳۰/۳۶درصد) بخش‌هاي بيمارستاني در ناحيه كارا و درنتيجه داراي عملكرد مطلوب بودند؛ لذا ارزيابي مستمر دوره‌اي براي كمك به سياستگذاران جهت بهره‌برداري از منابع در دسترس با استفاده از مدل پابن‌لاسو و يا ديگر مدل‌ها پيشنهاد مي‌گردد.