اثر تعاملي حكمراني خوب و رانت نفت بر اميد به زندگي در ايران

زمينه و هدف: درآمدهاي نفتي به‌عنوان بخش مهمي از درآمدهاي دولت در اقتصاد وابسته به نفت ايران، نقش قابل‌توجهي در تأمين مخارج بخش عمومي ازجمله بخش سلامت و بالتبع اثرگذاري بر برون‌داده‌هاي سلامت دارد. از طرفي، چگونگي استفاده و مديريت درآمدهاي نفتي عامل مهمي در نحوه اين اثرگذاري مي‌باشد. بر اين اساس، هدف اصلي اين مطالعه بررسي اثر تعاملي حكمراني خوب و رانت نفت بر اميد به زندگي در ايران بود. روش پژوهش: مطالعه توصيفي- تحليلي حاضر با استفاده از داده‌هاي سري زماني كشور ايران به بررسي رابطه تعادلي‌ كوتاه‌مدت و بلندمدت بين شاخص‌ برون‌داد سلامت، درآمد سرانه، رانت نفت، شاخص حكمراني خوب و اثر متقاطع (تعاملي) حكمراني خوب و رانت نفت طي دوره‌ي زماني ۲۰۲۰-۱۹۸۵ پرداخته است. داده‌هاي مورداستفاده از پايگاه داده‌اي شاخص‌هاي توسعه جهاني متعلق به بانك جهاني و راهنماي ريسك بين‌المللي كشوري گردآوري شدند. هم‌چنين، برآورد مدل با استفاده از آزمون هم انباشتگي كرانه‌ها و روش خود رگرسيون با وقفه‌هاي توزيعي و تحليل داده‌ها به كمك نرم‌افزار Eviews ۱۰ انجام شد. يافته‌ها: نتايج نشان مي‌دهد كه در كوتاه‌مدت و بلندمدت افزايش رانت نفت، شاخص‌ برون‌داد سلامت را در كشور بهبود مي‌بخشد. ۱ درصد افزايش در سهم رانت نفت از توليد ناخالص داخلي، در بلند‌مدت و كوتاه‌مدت، اميد به زندگي را در كشور، به ترتيب حدود ۰/۱۰۱و ۰/۶۶۸ درصد افزايش مي‌دهد. اما اثر تعاملي رانت نفت و شاخص حكمراني خوب در كوتاه‌مدت و بلندمدت با ضرايب ۰/۸۴ - و ۰/۵۱۵- ، منفي و معني‌دار است؛ كه نشان مي‌دهد رانت نفت از طريق تضعيف شاخص‌هاي حكمراني خوب به كاهش اميد به زندگي منجر مي‌شود. نتيجه‌‌گيري: بر اساس يافته‌هاي اين مطالعه مي‌توان گفت رانت نفت در ذات خود براي ارتقاي سلامت در كشور مفيد است؛ اما نحوه‌ي استفاده و مديريت نادرست آن باعث مي‌شود كه بخش سلامت به‌خوبي از اين نعمت بهره‌مند نشود و حتي اين نعمت به نقمت تبديل شود.