ابعاد و چالش‌هاي اجتماعي، اقتصادي و محيطي پاندمي كوويد-19 و تأثير آن بر سلامت و رفاه: يك مرور حيطه‌اي

زمينه و هدف: كوويد-19 علاوه بر اينكه مسئول مرگ­ومير و ابتلاي ميليون‌ها نفر در سراسر دنيا بود، زمينه­ساز ايجاد طيفي از چالش­هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي، محيطي و سلامت روان نيز شد. اين مطالعه باهدف بررسي ابعاد، چالش­ها و تأثيرات مختلف اين پاندمي در حوزه­هاي پيش­گفت انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش مرور حيطه‌اي در سال 1401 انجام شد. تمامي مقالات منتشرشده در زمينه‌ي ابعاد پيش‌گفت و از ابتداي 2020 تا پايان ماه آوريل سال 2022 مورد جستجو قرار گرفت. جستجوها در پايگاه‌هاي اطلاعاتي داده­اي انگليسي‌زبان شامل Medline از طريق درگاه PubMed، Scopus، Web of Sciences و همچنين جستجوي دستي در پايگاه‌هاي فارسي‌زبان SID و Magiran، صورت گرفته و پس از بررسي متون خاكستري و دستي درنهايت 84 مقاله نهايي انتخاب شد. داده­ها با استفاده از روش تحليل محتوايي و با استفاده از «چارچوب تعيين‌كننده‌هاي ساختاري و حد واسط عوامل تعيين‌كننده سلامت» سازمان بهداشت جهاني تحليل و طبقه‌بندي گرديد. يافته­ها: مواردي مانند كاهش توليد ناخالص ملي، عدم تعادل عرضه و تقاضا، نياز فوري بر تقويت نظام­هاي حمايتي اجتماعي، افزايش نابرابري، كاهش حقوق اجتماعي زنان و كودكان و كاهش دسترسي به خدمات سلامت در زمره‌ي عوامل ساختاري و مواردي مانند خسارت­هاي گردشگري، كاهش رفاه ذهني، افزايش تحريك‌پذيري، عصبانيت و تنش، ترس از كوويد-19 در سالمندان و قرارگرفتن در معرض طيف مشكلات رواني در زمره‌ي عوامل تعيين‌كننده حد واسط قرار گرفتند كه منجر به تأثيرگذاري مستقيم و غيرمستقيم در عدالت، سلامت و بهزيستي جوامع شده­اند. نتيجه‌­گيري: پاندمي كوويد-19 و اقدامات متعاقب دولت­ها مانند قرنطينه­هاي سراسري و ايجاد محدوديت­هاي متعدد، منجر به وجود آمدن طيف وسيعي از اثرات اجتماعي، اقتصادي و محيطي بر جوامع شده است. كشورها نيازمند اقدامات مؤثر و گسترده در قالب اين عوامل تعيين‌كننده براي رهايي از آثار منفي شيوع اين بيماري بر سلامت و بهزيستي مردم خود در بلند‌مدت هستند.