اثر سطوح مختلف پودر دانه رازيانه و سياه‌دانه بر فراسنجه هاي تخمير شكمبه و جمعيت پروتوزا گوسفندان سنجابي به روش برون تني و درون تني

مطالعه حاضر در قالب دو آزمايش به روش برون تني و درون تني طراحي و اجرا شد. در آزمايش اول (درون تني)، تعداد 18 رأس بره چهار تا شش ماهه نژاد سنجابي با ميانگين وزن 6.7±30.8 كيلوگرم به‌طور تصادفي به سه گروه با شش تكرار تقسيم شدند. تيمارها شامل: گروه شاهد (جيره‌ پايه حاوي 65 درصد كنسانتره و 35 درصد علوفه بدون افزودني)، گروه رازيانه (جيره پايه به علاوه 20 گرم رازيانه در كيلوگرم كنسانتره) و گروه سياه‌دانه (جيره پايه به علاوه 20 گرم سياه‌دانه در كيلوگرم كنسانتره) بودند. در آزمايش دوم (برون تني)، سطوح صفر، 5، 25 و 50 ميلي گرم از پودر گياه رازيانه و سياه‌دانه به شيرابه شكمبه جمع‌آوري ‌شده از شش رأس بره نژاد سنجابي (گروه شاهد آزمايش اول) افزوده شد. شيرابه شكمبه در هر دو آزمايش از راه لوله مري گرفته شد. توليد گاز، pH، غلظت نيتروژن آمونياكي، كل اسيدهاي چرب فرار، قابليت هضم آزمايشگاهي و درون تني ماده آلي و شمارش پروتوزوا اندازه‌گيري شد. در آزمايش درون تني، همه جمعيت هاي پروتوزوايي مطالعه شده در گروه هاي تيمار شده با رازيانه و سياه‌دانه كاهش يافت (0.05˂P). در آزمايش برون تني، افزودن دانه رازيانه سبب كاهش قابل ‌توجهي در توليد گاز شد (0.0001˂P) و ميزان ماده آلي تجزيه ‌شده و مقدار توده ميكروبي در سطوح 25 و 50 ميلي گرم رازيانه در مقايسه با گروه شاهد كمتر بود (0.05˂P). غلظت نيتروژن آمونياكي در همه سطوح سياه‌دانه و در سطح 50 ميلي گرم رازيانه، كاهش معني داري در مقايسه با گروه شاهد داشت (0.05˂P). جمعيت پروتوزواي كل و زيرخانواده انتودينينه تحت تأثير هر دو تيمار رازيانه و سياه‌دانه در شرايط آزمايشگاهي كاهش چشمگيري داشت (0.0001˂P). نتايج اين مطالعه نشان داد كه دانه سياه‌دانه و رازيانه اثر ضدپروتوزوايي داشته و مي توانند سبب كاهش جمعيت هاي مختلف پروتوزوايي هم در شرايط درون تني و هم برون تني شوند. سطوح پايين رازيانه با تأثير بر روند تخمير شكمبه و كاهش توليد گاز مي توانند سبب بهبود بازدهي تخمير از راه افزايش ماده آلي تجزيه ‌شده شوند.