گونه‌هاي بازنمايي منظر طبيعي (بررسي كيفيت حضور واژۀ صحرا در اشعار سعدي)

نخستين گام براي فهم معني عبارات و ابيات در متون، پي بردن به  معاني صحيح و تركيبات به‌كاررفته در آنهاست. در اين مقاله به مضامين و مفاهيم واژۀ صحرا در كليات سعدي پرداخته شده است. ضمن بررسي مترادف‌هاي معنايي اين واژه در فرهنگ لغت، به برداشت متون و غزليات سعدي كه واژۀ صحرا در آنها به كار رفته، نيز پرداخته شده است. پژوهش پيش رو مي‌كوشد با مقايسۀ مضامين به‌كاررفته اين واژه در كليات سعدي و مترادف‌هاي معاني آن در فرهنگ لغت، به هدف نشان‌دادن جلوه‌اي نو از واژۀ «صحرا» نائل شود. امروزه واژۀ صحرا اغلب تداعي‌گر محلي بي‌آب‌و‌علف و مسيري بس طولاني و طاقت‌فرساست؛ چنين مفهومي در زمانۀ سعدي، تداعي‌گر مسير رسيدن به حرم عشق يعني «كعبه» بوده است. درحالي‌كه در همان زمان، واژۀ صحرا در ذهن اغلب عوام يادآور تفرجگاهي سرسبز و پر آب و علف بوده است و همگان ميل به گذراندن اوقات فراغت خويش در آنجا داشته‌اند. اين پژوهش به بررسي مضامين واژۀ صحرا در كليات سعدي و نيز همنشيني ديگر واژگان با واژه صحرا به روش تحليل محتوا پرداخته است. اين مقاله با هدف وا‏كاوي و تبيين نگاه سعدي به منظر صحرا، تلاش دارد به بيان تفاوت‏هاي ذهني و بوم‌شناسانه جامعۀ ايراني بپردازد. يافته‌هاي اين نوشتار نشان مي‌دهد در سروده‏هاي سعدي، تفاوت‌هاي ديدگاه منظري نهفته است.