نماد شناسي گل سرخ با تأكيد بر فرهنگ و هنر ايران

در ميان گل ‌ها، گل سرخ، گل سوري، گل گلاب و يا گل محمدي بيشتر مورد توجه ايرانيان بوده است و گلاب از زمان‌هاي قديم شناخته شده و در مراسم مذهبي، مصارف پزشكي و در جشن‌ها و عزاداري‌ها از گذشته تاكنون به كار مي‌رفته است. هدف اين پژوهش ضمن مطالعۀ مفاهيم نمادين گل سرخ در فرهنگ ايران و ديگر اقوام، آن است كه دريابد آيا گل ‌سرخ ‌و مشتقات آن همان‌گونه كه در شعر و ادب پارسي موج مي‌زند، در نسخ خطي مصور و آثار هنري ايران‌‌زمين نيز با تكيه بر مفاهيم نمادين و يا مصارف آن مشاهده مي‌شود؟  اين پژوهش كيفي و بنيادين با اتكا به روش تحليلي- توصيفي انجام شده و اطلاعات آن به شيوۀ مطالعۀ كتابخانه‌اي و الكترونيكي گردآوري شده است. خلاف قدمت ديرينۀ گل سرخ و فرآوردۀ عمدۀ آن يعني گلاب در ايران و استفاده از بخش‌هاي مختلف اين گياه در آشپزي، طب و مراسم مختلف، با وجود گلابدان‌هاي برجاي مانده از ادوار پيشين و اهميت گل سرخ، محمدي و گلاب در منابع مكتوب ادب پارسي، پژوهش حاضر با  نقوش و نسخ مصور اندكي با محوريت گل سرخ و گلاب‌گيري و كاربردهاي آن روبرو شد. اگرچه اين نقش‌مايه در دورۀ قاجار با تأكيد بر جنبۀ تزئيني به وفور يافت مي‌شود. نتيجۀ حاصل از اين پژوهش نشان داد گل سرخ در بستر فرهنگ‌هاي مورد بررسي نمادي است با ويژگي‌هاي مشترك چون: عشق و زيبايي، كمال جمال الهي، عرفان، نور، تطهير، امر لايتناهي.