معرفي روش هاي آماري جهت تعيين منابع ميكروپلاستيك ها در محيط هاي آبي؛ مطالعه ي مروري

مقدمه و هدف: با وجود تلاش‌هاي اخير براي شناسايي ميكروپلاستيك‌ها در محيط‌هاي آبي سراسر جهان، شناسايي منابع مختلف انتشار آن‌ها موضوعي چالش‌برانگيز است. درك و شناخت منابع مختلف آلودگي محيط‌هاي آبي و فرايندهاي مؤثر بر آن‌ها براي دستيابي به توصيفي جامع از كيفيت منابع آبي، اساسي است. ازاين‌رو، هدف از اين مطالعه‌ي مروري معرفي روش‌هاي آماري براي تعيين منابع ميكروپلاستيك‌ها در محيط‌هاي آبي است.روش كار: در اين مطالعه‌ي مروري، مقالات چاپ‌شده تا آگوست 2023 در زمينه‌ي تعيين منابع ورود ميكروپلاستيك‌ها به سيستم‌هاي آبي بررسـي شـد. اين مقالات از طريق جست‌وجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي PubMed، Scopus، Web of knowledge، Sciencedirect، Google scholar و SID با استفاده از كليـدواژه‌هـايي نظير Microplas tics, water resources, multivariate s tatis tical analysis, source  جمع‌آوري شدند.يافته‌ها: نتايج با چهار روش آماري چندمتغيره‌ي پركاربرد شامل آنالير مؤلفه‌هاي اصلي (PCA)، آناليز خوشه‌اي (CA)، آناليز خوشه‌بندي سلسله‌مراتبي(HCA) و آناليز تحليل عاملي ماتريس مثبت(PMF)  بررسي شدند. بر اساس آناليز آماري چندمتغيره، مي‌توان اندازه، شكل، رنگ و تراكم ميكروپلاستيك‌ها را شناسايي كرد. همچنين، منابع ميكروپلاستيك‌ها (فاضلاب خانگي، فعاليت‌هاي كشاورزي، رواناب‌هاي سطحي، جريان هوا و...) مشخص مي‌شوند. علاوه بر اين، مشخص مي‌كند كه كدام متغيرها بيشترين اثر را بر آلودگي محيطي دارند.نتيجه‌گيري: بررسي آلودگي بر اساس آناليزهاي آماري چندمتغيره، مي‌تواند اطلاعات چشمگيري از منابع اصلي آلودگي ميكروپلاستيك‌ها و سهم نسبي منابع مختلف در محيط‌هاي آبي را فراهم كند كه به بهبود مديريت و كاهش آلودگي محيط‌زيست كمك مي‌كند.