تحليل عدالت اجتماعي و پراكنش شهري در توزيع خدمات عمومي شهري مطالعۀ موردي: شهر تربت‌حيدريه

امروزه گسترش شهرها و افزايش جمعيت در نواحي مختلف شهر، سبب پراكنش جمعيت شهري شده است؛ ازاين‌رو، رسالت عدالت فضايي در شهرها در راستاي توزيع عادلانه امكانات و خدمات شهري با توجه به رفع نياز شهروندان امري ضروري است؛ بنابراين، اگر مديران شهري نتوانند امكانات و خدمات عمومي را به‌صورت عادلانه و مطلوب در مناطق مختلف شهر توزيع كنند، زمينة ايجاد نارضايتي شهروندان از دسترسي به خدمات‌رساني را فراهم خواهند كرد؛ بنابراين، پژوهش حاضر با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و با هدف تحليل عدالت اجتماعي و پراكنش شهري در توزيع خدمات عمومي شهري، ازطريق نرم‌افزار ARC GIS در شهر تربت‌حيدريه انجام شده است. جامعۀ آماري اين پژوهش را 13 ناحية شهر تربت‌حيدريه تشكيل داده است. اين پژوهش ابتدا با استفاده از مدل جيني و مدل آنتروپي شانون به محاسبة توزيع و پراكندگي جمعيت در نواحي مختلف شهر پرداخته است. درنهايت ازطريق محيط ArcMap به ترسيم نقشه‌هاي الگوي توزيع و پراكندگي فضايي نزديك‌ترين فاصلۀ همسايگي كاربري‌ها و خدمات عمومي شهري و رتبه‌بندي نواحي به 5 دسته (بسيار محروم، محروم، نسبتاً مطلوب، مطلوب و بسيار مطلوب) در 13 ناحيۀ ‌اين شهر پرداخته است. نتايج حاصل نشان داد: نواحي (2-7-8-4) به‌عنوان نواحي بسيار مطلوب، نواحي (1-5-10) مطلوب، نواحي (3-11-12) نسبتاً مطلوب، نواحي (5-6) محروم و ناحيۀ (13) به‌عنوان ناحيۀ بسيار محروم از خدمات عمومي شهري در اين شهر رتبه‌بندي و شناسايي شده‌اند؛ بنابراين خدمات عمومي عادلانه و متناسب با جمعيت شهر توزيع نشده است؛ به‌طوري‌كه نواحي مركز و داخل شهر داراي خدمات عمومي مطلوب و نواحي حاشيه و پيرامون نظير نواحي (5-6-13) با توجه به تعداد جمعيت آن‌ها، فاقد خدمات‌رساني يا به‌صورت نامطلوب توزيع شده‌اند.