ارزيابي چندين مدل تجربي عملكرد-شوري براي پاسخ گياه سورگوم به شوري آب آبياري و خاك

سورگوم در دنيا به‌عنوان يك غله مطرح است، ولي در ايران با توجه به كمبود علوفه، نوع علوفه‌اي آن اولويت دارد. با توجه به اهميت كشت اين گياه و شرايط موجود كشت در استان مازندران مبني بر وجود تنش شوري، اين پژوهش با هدف بررسي واكنش عملكردي گياه سورگوم به شوري آب آبياري و شوري خاك و كمّي‌كردن آن به شوري طي دوره بلوغ، با به‌كارگيري چند مدل تجربي انجام شد. در اين پژوهش از سورگوم علوفه‌اي رقم اسپيدفيد و تيمارهاي شوري آب شامل آب چاه (شاهد)، نسبت‌هاي 1:4، 2:4 و 3:4 آب چاه : آب دريا، آب دريا (به‌صورت خالص) در ستون‌هاي خاك استفاده شد. مدل‌هاي حد آستانه‌اي عملكرد-شوري (ماس و هافمن، ون‌گنوختن و هافمن، ديركسن و همكاران، همايي و همكاران، نمايي دوگانه، ويبول تصحيح‌شده و گومپرتز) بر داده‌هاي اندازه‌گيري‌شده (عملكرد نسبي در برابر رسانايي الكتريكي) در مرحله بلوغ گياه سورگوم برازش داده شده و پارامتر‌هاي آن‌ها برآورد شدند. نتايج نشان داد كه در بين مدل‌هاي مذكور، باتوجه به مقادير كمتر ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) و معيار آكائيكه (AIC) (به‌ترتيب 2/84، 157/34-) و (به ترتيب 3/11 و 152/53-) براي مدل‌هاي ون‌گنوختن، و هافمن و گومپرتز در برازش داده‌هاي عملكرد نسبي به‌عنوان تابعي از رسانايي الكتريكي عصاره اشباع خاك و مدل‌هاي ون‌گنوختن و هافمن (1/09، 205/77-) و ويبول تصحيح‌شده (0/95 و 213/21-) در برازش داده‌هاي عملكرد نسبي به‌عنوان تابعي از رسانايي الكتريكي آب آبياري، برتري داشتند. حد آستانه تحمل سورگوم به شوري در برازش داده‌هاي عملكرد نسبي در برابر رسانايي الكتريكي عصاره اشباع خاك و آب آبياري نيز به‌ترتيب 3/65 و 2/33 دسي‌زيمنس بر متر برآورد شد. همچنين بين عملكرد نسبي به‌دست آمده از مدل‌ها به‌عنوان تابعي از رسانايي الكتريكي عصاره اشباع خاك و آب آبياري اختلاف معني‌داري مشاهده نشد، به‌عبارت ديگر مدل‌هاي مذكور توانايي تخمين عملكرد گياه بر مبناي شوري آب آبياري را نيز نشان دادند.