آثار تنش خشكي درازمدت و تنوع ويژگي‌هاي مرتبط با برگشت‌پذيري، ديرزيستي و خواب تابستانه در گونه‌هاي داكتي‌ليس (.Dactylis glomerata L) و بروموس (.Bromus inermis Leyss)

اين پژوهش به‌منظور ارزيابي تحمل خشكي ژنوتيپ‌هاي نوتركيب دو گونه داكتي‌ليس (.Dactylis glomerata L) و بروموس (.Bromus inermis Leyss)، و بررسي اثر تنش خشكي درازمدت بر ديرزيستي، خواب تابستانه و برگشت‌پذيري اجرا شد. بدين منظور، تعداد 36 ژنوتيپ داكتي‌ليس و 36 ژنوتيپ بروموس به‌صورت تصادفي از بين نتايج حاصل از پلي‌كراس انتخاب شده و كلون شدند و در شرايط بدون تنش و تنش خشكي طي سال‌هاي 1394-1392 در مزرعه پژوهشي دانشگاه صنعتي اصفهان مورد ارزيابي قرار گرفتند. در سال پنجم (1395)، پس از برداشت علوفه بهاره، اجراي آبياري به‌مدت 2 ماه در هر دو رژيم رطوبتي متوقف شد و سپس گياهان آبياري شده و مورد ارزيابي قرار گرفتند. تنوع ژنتيكي زيادي بين ژنوتيپ‌هاي هر دو گونه از نظر اكثر صفات مشاهده شد. در گونه داكتي‌ليس، ضريب تنوع ژنتيكي از 4/31 تا %65/45 در شرايط بدون تنش، و از 3/93 تا %79/93 در شرايط تنش متغير بود. در گونه بروموس، دامنه ضريب تنوع ژنتيكي در شرايط بدون تنش %67/18-3/56 و در شرايط تنش %54/63-3/42 مشاهده شد كه نشان‌دهنده پتانسيل زياد براي بهبود اين صفات از طريق انتخاب هدفمند در برنامه‌هاي اصلاحي است. در هر دو گونه بيش‌ترين درصد افزايش ضريب تنوع ژنتيكي تحت شرايط تنش براي صفات مرتبط با برگشت‌پذيري (امتياز و نسبت برگشت‌پذيري در گونه داكتي‌ليس، و عملكرد، امتياز، نسبت و درصد برگشت‌پذيري در گونه بروموس) مشاهده شد. نتايج نشان داد كه گونه بروموس از نظر برگشت‌پذيري نسبت به گونه داكتي‌ليس وضعيت بهتري دارد. در هر دو گونه كاهش صفات مرتبط با برگشت‌پذيري، به‌جز صفت نسبت برگشت‌پذيري در گونه بروموس، تحت شرايط تنش خشكي مشاهده شد. ميزان كاهش اين صفات در گونه داكتي‌ليس نسبت به بروموس بيش‌تر بود. در اين پژوهش، ديرزيستي ژنوتيپ‌هاي داكتي‌ليس در رژيم رطوبتي تنش خشكي افزايش يافت در‌حالي‌كه در گونه بروموس كاهش يافت. توليد كم‌تر علوفه طي تابستان توسط ژنوتيپ‌هاي اين ژرم‌پلاسم نشان داد كه اين ژنوتيپ‌ها داراي خواب ناقص بودند.