مطالعه‌ي معناشناختي ايجازِ «حذف» و «تخفيف» در زبان و بررسي جايگاه آن ‌دو در فهم و ترجمه ي آيات موجز قرآن

ايجاز «حذف»، اسلوبي رايج در زبان طبيعي، گونه‌اي ممتاز در كنار ايجاز «قِصَر» و نشان‌دهند‌ي فشردگي كلام در مفهوم خود است؛ بي‌آنكه براي آن نقيصه‌اي به شمار آيد. قرآن كريم كه خود در بستر زبان طبيعي نازل گرديده، از اسلوب حذف به‌درستي و فراواني بهره برده است؛ لذا بررسي و شناخت آن، در فهم و ترجمه‌ي آيات قرآن حائز اهميت مي‌شود و بي‌توجهي بدان، دريافت معنا را با آسيب‌هايي روبرو مي‌سازد. بررسي ­جامع موارد موجز دانسته شده، ما را با دو نوعِ «حذف زباني» و «تخفيف غيرزباني» آشنا مي‌سازد. طبق آموزه‌هاي معناشناختي، حذف زباني بر اساس سياق متن (بافت زباني) رخ مي‌دهد اما تخفيف غيرزباني، مبتني‌ بر بافت موقعيت و دانش پيش‌زمينه‌ي مخاطب (بافت غيرزباني) انجام مي‌گيرد. نوع اول يعني حذف زباني، با اسلوب‌هاي نحوي و دستوري، قابل‌كشف است اما نوع دوم يعني تخفيف غيرزباني، تنها با احاطه بر بافت غيرزباني ‌شناسايي مي‌شود. با وجود اين، اكثر تفصيل‌هاي مفسران براي موارد تخفيف‌يافته در قرآن، از ضابطه‌ي علمي خاصي برخوردار نيست؛ گويا هريك از مفسران با پيش‌فرض­هاي گوناگون به تفصيل آيات پرداخته‌اند. مقاله‌ي حاضر، به روش توصيفي-تحليلي و با بهره‌گيري از دانشِ «معناشناسي كاربردي» ضمن بررسي نمونه‌هاي متعدد قرآني، به معرفي و تحليل پديده‌ي «تخفيف» در كنار «حذف» پرداخته و به اين نتيجه دست يافته است كه علاوه‌بر «بافت زباني»، دانستن و تحليل «بافت غيرزبانيِ» آيات نيز از لوازم مهم فهم، تفسير و ترجمه‌ي قرآن كريم است.