بررسي معادل يابي استعاره هاي مفهومي «لباس» و «كشتزار» درباره زنان در ترجمه هاي قرآن

بر مبناي يافته‌هاي اخير علوم شناختي، ذهن انسان با بهره‌گيري از تجربه‌هاي حسي روزمره به بازنمايي مفاهيم انتزاعي بر پايۀ مفاهيم عيني مي‌پردازد. در قرآن كريم نيز شواهد فراواني از اين نحوه مفهوم‌سازي مشاهده مي‌شود. در پژوهش حاضر، دو آيه از آيات قرآني كه به زواياي پر اهميت در مفهوم‌سازي‌هاي استعاري درباره زنان پرداخته، در ترجمه هاي انگليسي خانم ها بختيار و صفار زاده و ترجمه هاي فارسي دهه اخير مورد بررسي و تحليل قرار‏ مي گيرد. اين استعاره‌ها در بستر گسترده‌اي از انگاره‌هاي فرهنگي شكل گرفته‌اند و متأثر از تجربه‌هاي رايج دوران نزول قرآن هستند. مفاهيمي نظير «لباس» و «كشتزار»، از جمله حوزه‌هاي مبدئي هستند كه قرآن براي مفهوم‌سازي نحوه تعامل زنان و مردان از آن‌ها بهره گرفته است. در گام نخست نام نگاشت هاي تسهيل گر در درك اين دو مفهوم استعاري و تناظرهاي ميان قلمرو معنايي مبدأ و مقصد در آنها مشخص مي شوند. اين بررسي درجۀ بالايي از نظام‌مندي در استعاره‌هاي زباني مربوط به زنان را نشان مي‌دهد و در ساختاري كل‌نگر، يك مدل شناختي مطلوب در فرهنگ قرآني را بازنمايي مي كند. در ادامه ضمن دسته بندي ترجمه ها بر اساس روش هاي مختلف و با توجه به عناصر مفهومي حوزه هاي مبدأ (لباس و حرث)، به مقايسه معادل يابي مترجمان پرداخته مي شود. بر اساس مباني نظري پژوهش، ارائه ترجمه موفق در گرو انتخاب معادلي است كه بيشترين قلمرو معنايي حوزه مبدأ را پوشش دهد. نتايج پژوهش نشان مي دهد از ميان 24 ترجمه انتخابي، معادل يابي آقاي ملكي براي هر دو استعاره مفهومي، بيش از همه به اين معيار نزديك شده است.